Pilotsuz uçuş aparatları ilə döyüş meydanını dəyişdirən Türkiyə PUA-ları da yeni dövrün ən kritik məsələlərindən biri olan insanlı-pilotsuz ortaq fəaliyyətə hazırlaşır. KIZILELMA-nın İtaliyanın döyüş təyyarəsi ilə birgə uçuş ehtimalı və ya KAAN və Eurofighter kimi təyyarələrə ANKA-3-ün əlavə edilməsi Ankaranın bu sahədə effektivliyini davam etdirəcəyini göstərir.
Türkiyə xüsusilə son 10 ildə pilotsuz uçuş aparatlarından ən effektiv, ən intensiv və bəlkə də ən fərqli şəkildə istifadə etməyi bacaran ölkələrdən biridir.
Ankaranın xüsusilə Suriyadakı əməliyyatlar zamanı dünyada uzun illərdir istifadə edilən pilotsuz uçuş aparatlarını özünəməxsus doktrina ilə yerləşdirdiyi və qlobal transformasiyanın bu şəkildə başladığı heç kimə sirr deyil.
Bu gün durduğumuz kimi, pilotsuz uçuş aparatlarının gələcəyi üçün ən kritik künclərdən biri bu platformaların pilotlu nəqliyyat vasitələri ilə yerinə yetirəcəyi mümkün vəzifələrdir.
İlk dediyiniz zaman bu asan görünsə də, əslində son dərəcə mürəkkəb və çətin bir prosesi göstərir.
[Leonardonun M-346 təyyarəsi və Baykarın KIZILELMA təyyarəsi K-SWARM proqramı çərçivəsində ilk dəfə birgə avtonom formalaşma uçuşları həyata keçirdi.]
KIZILELMA-nın İtaliya qırıcı təyyarəsi ilə qol uçuşu niyə vacibdir?
Yadınızdadırsa, BAYKAR və italyan Leonardo bu yaxınlarda mühüm bir uçuş həyata keçirdilər. Türkiyənin pilotsuz döyüş təyyarəsi “KIZILELMA” İtaliyanın pilotlu M-346 döyüş təyyarəsi ilə birgə uçuş həyata keçirib.
Bu sınaq zamanı QIZILELMA uçuş-enmə zolağından havaya qalxaraq avtonom şəkildə M-346 döyüş təyyarəsinə yaxınlaşıb. İtalyan qırıcı təyyarəsindəki pilot QIZILELMA-ya nəzarəti ələ keçirərək əmrlər verib. Türkiyənin ilk pilotsuz döyüş təyyarəsi “KIZILELMA” pilotun tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirib. Yer dəyişdirmə, ayrılma və yenidən birləşmə kimi tapşırıqlardan sonra KIZILELMA havaya qalxdığı uçuş-enmə zolağına avtonom şəkildə endi.

Qırmızı Almada tarixi dönüş nöqtəsi: Aşkar olanın elanına çox yaxındır
TAİ-nin işi dönüş nöqtəsi ola bilər
Təbii ki, Türkiyənin qabiliyyət nümayişlərindən biri kimi tarixə düşən KIZILELMA-M346 uçuşu bu sahədəki tək araşdırma deyil.
Bu nöqtədə diqqəti çəkən digər bir pilotsuz sistem isə TAI mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış ANKA-3-dür… İnventara girdiyi zaman Türkiyənin hava gücünə əhəmiyyətli qatqılar edəcəyi gözlənilən bu platforma əslində insanlı təyyarələrlə missiyalar üçün mükəmməldir.
Məlum olduğu kimi, Türkiyə müdafiə sənayesinin ən böyük problemlərindən biri olan 5-ci nəsil döyüş təyyarəsi KAAN üzərində işlər sürətlə davam edir. ANKA-3-ün gələn il inventarlaşdırılacağı gözlənilir. Yaranan mənzərə KAAN səma ilə qarşılaşdığı zaman ANKA-3-ün hər mənada hazır olacağını göstərir.
TAİ-nin insanlı və pilotsuz sistemlərini birlikdə istifadə etmək üçün müxtəlif təcrübələr etdiyi məlumdur. İlk ağla gələn nümunə ANKA-3-ün ilk prototipinin HÜRJET ilə bəzi ortaq missiyaları yerinə yetirməsidir. KAAN-ın yaxın gələcəkdə səmada ANKA-3 ilə fərqli birləşmələri sınayacağı dəqiqdir.
Proses daha da irəlilədikcə və ortaq uçuşlar ət-qan halına gəldikdə, insanlı döyüş təyyarəsi ətrafında toplanan çox sayda KIZILELMA və ya ANKA-3 ilə Türk aviasiyasında tarixi bir dövrün qapısının açılacağı gözlənilir.
Bu nöqtədə Ankaranın təkcə KAAN ilə məhdudlaşmayacağı, HÜRJET, HÜRKUŞ kimi bütün pilotlu döyüş təyyarələrini, hətta F-16-nı ÖZGÜR proqramı ilə bərabərliyə gətirə biləcəyi deyilir.
Avropa ölkələri Ankaranın qapısını döyəcək
Təbii ki, insanlı və pilotsuz platformaların birlikdə uçması və onların ortaq missiyaları yerinə yetirməsinə şərait yaratmaq təkcə Türkiyə üçün deyil, bütün dünya üçün prioritet məsələlərdən biridir.
Bu mənada TAİ-nin ANKA-3 və BAYKAR-ın KIZILELMA-sı Türkiyənin maraqla gözlədiyi layihələrdən başqa bir məna kəsb edir.
Əgər Avropa ölkələri döyüş təyyarələri ilə yanaşı pilotsuz uçuş aparatı da istəyirlərsə, döyə biləcəkləri qapıların sayı kifayət qədər məhduddur.
BAYKAR-ın İtaliya döyüş təyyarəsi ilə qatıldığı sınaq və ANKA-3-ün yaxın gələcəkdə KAAN, Hürjet və bəlkə də Eurofighter ilə uça bilməsi Türkiyəni bir daha tənlikdə ən kritik mövqelərdən birinə qoyur. Çünki məlumdur ki, hazırda Avropada pilotlu döyüş təyyarələrini müşayiət edə biləcək belə hazır və təkmil pilotsuz döyüş təyyarəsi yoxdur.
Bütün bunları bir araya gətirdiyimiz zaman, Türkiyə pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsində bütün dünyaya yeni bir doktrina bəxş etdiyi kimi, yaxın gələcəkdə insanlı və pilotsuz sistemlərin ortaq mövqe tutacağı prosesdə yenidən aparıcı rol oynayacağı görünür.
Almaniya və Fransanın döyüş təyyarəsi layihəsi iflasa uğradı: Avropada bütün gözlər KAAN-a çevrilə bilər
Avropa ölkələri Ankaranın qapısını döyəcək
Təbii ki, insanlı və pilotsuz platformaların birlikdə uçması və onların ortaq missiyaları yerinə yetirməsinə şərait yaratmaq təkcə Türkiyə üçün deyil, bütün dünya üçün prioritet məsələlərdən biridir.
Bu mənada TAİ-nin ANKA-3 və BAYKAR-ın KIZILELMA-sı Türkiyənin maraqla gözlədiyi layihələrdən başqa bir məna kəsb edir.
Əgər Avropa ölkələri döyüş təyyarələri ilə yanaşı pilotsuz uçuş aparatı da istəyirlərsə, döyə biləcəkləri qapıların sayı kifayət qədər məhduddur.
BAYKAR-ın İtaliya döyüş təyyarəsi ilə qatıldığı sınaq və ANKA-3-ün yaxın gələcəkdə KAAN, Hürjet və bəlkə də Eurofighter ilə uça bilməsi Türkiyəni bir daha tənlikdə ən kritik mövqelərdən birinə qoyur. Çünki məlumdur ki, hazırda Avropada pilotlu döyüş təyyarələrini müşayiət edə biləcək belə hazır və təkmil pilotsuz döyüş təyyarəsi yoxdur.
Bütün bunları bir araya gətirdiyimiz zaman, Türkiyə pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsində bütün dünyaya yeni bir doktrina bəxş etdiyi kimi, yaxın gələcəkdə insanlı və pilotsuz sistemlərin ortaq mövqe tutacağı prosesdə yenidən aparıcı rol oynayacağı görünür.
Avropa ölkələri Ankaranın qapısını döyəcək
Təbii ki, insanlı və pilotsuz platformaların birlikdə uçması və onların ortaq missiyaları yerinə yetirməsinə şərait yaratmaq təkcə Türkiyə üçün deyil, bütün dünya üçün prioritet məsələlərdən biridir.
Bu mənada TAİ-nin ANKA-3 və BAYKAR-ın KIZILELMA-sı Türkiyənin maraqla gözlədiyi layihələrdən başqa bir məna kəsb edir.
Əgər Avropa ölkələri döyüş təyyarələri ilə yanaşı pilotsuz uçuş aparatı da istəyirlərsə, döyə biləcəkləri qapıların sayı kifayət qədər məhduddur.
BAYKAR-ın İtaliya döyüş təyyarəsi ilə qatıldığı sınaq və ANKA-3-ün yaxın gələcəkdə KAAN, Hürjet və bəlkə də Eurofighter ilə uça bilməsi Türkiyəni bir daha tənlikdə ən kritik mövqelərdən birinə qoyur. Çünki məlumdur ki, hazırda Avropada pilotlu döyüş təyyarələrini müşayiət edə biləcək belə hazır və təkmil pilotsuz döyüş təyyarəsi yoxdur.
Bütün bunları bir araya gətirdiyimiz zaman, Türkiyə pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsində bütün dünyaya yeni bir doktrina bəxş etdiyi kimi, yaxın gələcəkdə insanlı və pilotsuz sistemlərin ortaq mövqe tutacağı prosesdə yenidən aparıcı rol oynayacağı görünür.
Avropa ölkələri Ankaranın qapısını döyəcək
Təbii ki, insanlı və pilotsuz platformaların birlikdə uçması və onların ortaq missiyaları yerinə yetirməsinə şərait yaratmaq təkcə Türkiyə üçün deyil, bütün dünya üçün prioritet məsələlərdən biridir.
Bu mənada TAİ-nin ANKA-3 və BAYKAR-ın KIZILELMA-sı Türkiyənin maraqla gözlədiyi layihələrdən başqa bir məna kəsb edir.
Əgər Avropa ölkələri döyüş təyyarələri ilə yanaşı pilotsuz uçuş aparatı da istəyirlərsə, döyə biləcəkləri qapıların sayı kifayət qədər məhduddur.
BAYKAR-ın İtaliya döyüş təyyarəsi ilə qatıldığı sınaq və ANKA-3-ün yaxın gələcəkdə KAAN, Hürjet və bəlkə də Eurofighter ilə uça bilməsi Türkiyəni bir daha tənlikdə ən kritik mövqelərdən birinə qoyur. Çünki məlumdur ki, hazırda Avropada pilotlu döyüş təyyarələrini müşayiət edə biləcək belə hazır və təkmil pilotsuz döyüş təyyarəsi yoxdur.
Bütün bunları bir araya gətirdiyimiz zaman, Türkiyə bütün dünyaya pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsində yeni bir doktrina bəxş etdiyi kimi, yaxın gələcəkdə insanlı və insansız sistemlərin ortaq mövqe tutacağı prosesdə yenidən aparıcı rol oynayacağı görünür.
