13 iyul 2026-cı ildə Şuşada keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumunun açılışında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ölkənin artıq regional güclə məhdudlaşmadığını, beynəlxalq arenada orta güc statusuna iddialı olduğunu bəyan etmişdi. Bu iddianın mahiyyəti Azərbaycanın hərbi gücü ilə yanaşı artan siyasi, iqtisadi və diplomatik potensialının beynəlxalq münasibətlər sistemində qəbul etdirilməsidir.
Avropa.info xəbər verir ki, bunu Sosdem.az-a açıqlamasında Milli Cəbhə Partiyasının (MCP) başqan müavini, siyasi analitik Vüqar Dadaşov Azərbaycanın yeni geosiyasi reallıqları, qlobal güclərlə münasibətləri və orta güc statusu kontekstində yaranan strateji mənzərəni şərh edərkən bildirib.
Azərbaycana qarşı təhdidlər, daxili işlərə müdaxilə cəhdləri…
Politoloq ölkəmizin üzləşdiyi sınaqları və Türkiyə ilə münasibətlərdəki həlledici məqamları diqqətə çatdırıb:
“2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü il antiterror əməliyyatından sonra Azərbaycan regional güc kimi yeni geosiyasi reallıqların məcburi qəbuluna nail olsa da, Rusiya və İran tərəfindən ciddi müqavimətlə qarşılanması gözlənilən idi. Proses təbii müttəfiqimiz və qardaş dövlətimiz Türkiyə ilə münasibətlərdə də yeni suallar yaratdı. AZAL-a məxsus təyyarənin Rusiya səmasında vurulmasından sonra Ramzan Kadırovun Azərbaycana gələrək üzr istəməsi Rusiya tərəfinin məsuliyyəti qəbul etməsi kimi qiymətləndirildi. 24 sentyabr 2026-cı ildə BMT Baş Assambleyasında İsrailin Baş nazirinin çıxışı zamanı Türkiyə nümayəndə heyətinin zalı tərk etməsinə baxmayaraq Azərbaycan nümayəndəsinin qalması müəyyən neqativ reaksiyalar yaratsa da, ardınca vahid məktəbli formasını tənqid edən Türkiyə rəsmisinin vəzifəsindən uzaqlaşdırılması Azərbaycanın iradəsinin qəbul olunması və orta güc statusunun əlaməti kimi qiymətləndirilir”.
Türkiyə ilə müttəfiqlik başqa dövlətin diktəsi ilə…
MCP rəsmisi Azərbaycanın çoxvektorlu strateji tərəfdaşlıq modelini və müstəqil xarici siyasətini vurğulayıb:
“Türkiyənin Azərbaycanla iqtisadi əlaqələri və enerji daşıyıcılarının tranziti iki dövlətin imkanlarını artıraraq Türkiyəyə milyardlarla gəlir və geosiyasi üstünlüklər qazandırıb. 2009-cu ildə Sürix protokolları zamanı da Azərbaycan öz milli maraqlarını qorumaq üçün diplomatik təsir imkanlarından istifadə etmişdi. ‘Bir millət, iki dövlət’ prinsipinə əsaslanan müttəfiqlik Azərbaycanın xarici və daxili siyasətinin başqa dövlətin diktəsi ilə və ya ‘drijorluq’ siyasəti ilə yürütülməsini rədd edir. Azərbaycanın orta güc iddiası Türkiyə ilə hərbi-strateji müttəfiqlik, Böyük Britaniya ilə əlaqələr, İsraillə təhlükəsizlik, Çinlə strateji tərəfdaşlıq və Pakistanla yakınlıq kimi güclü imkanlara söykənir. Hindistanın da Azərbaycanın tranzit imkanlarına və Orta Dəhlizə ehtiyacı Nyu-Delinin Bakıya səfərini şərtləndirən amillərdəndir”
Güclü Türkiyə Azərbaycanın dayağıdır…
Başqan müavini tarixi yaddaşa istinad edərək geosiyasi zərurətləri önə çəkib və fikirlərini yekunlaşdırıb:
“Nəticə olaraq, Azərbaycanın orta güc statusuna iddiası hərbi uğurlarla yanaşı, təhlükəsizlik, enerji, tranzit və diplomatiyanın məcmusu ilə əsaslandırılır. Heç bir dövlətlə yaxınlıq Azərbaycanın yenidən qurban verilməyəcəyinə zəmanət vermir. 1813, 1828, 1920-ci illərin və XX əsrin 90-cı illərinin tarixi yaddaşı kontekstində Azərbaycanın ən azı orta güc statusuna malik olması mövcudluğunu təhlükəsiz edir. Rusiya və İran nə qədər güclü olarsa, Azərbaycan üçün bir o qədər təhdid yaradır. Ancaq Türkiyə güclü olanda türk və İslam dünyasının, o cümlədən Azərbaycanın dayağı olur. Məhz bu tarixi reallıq Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyini həm də geosiyasi zərurət edir”.
