Bildirilib ki, dünya karbon emissiyasını azaltmasa, 2020-ci ildə doğulan 100 milyon uşaq həyatı boyu həddindən artıq isti dalğalarına məruz qalacaq. Save the Children və Vrije Universiteit Brüssel tərəfindən nəşr olunan yeni araşdırma 1,5°C-dən çox qlobal istiləşmənin xüsusilə uşaqlar üçün ciddi nəticələrə səbəb olacağını vurğuladı.
Araşdırmaya görə, 1,5°C qlobal istiləşmə hədəfi yerinə yetirilməsə, bu gün beş yaşında olan uşaqların 83%-i həyatları boyu təhlükəli isti dalğalarına məruz qalacaqlar.
Həddindən artıq istilik uşaqların inkişafını təhdid edir
Dünyada mövcud siyasət və öhdəliklərə görə, qlobal istiləşmə 2,7°C-yə çatmaq üzrədir. Bu ssenari baş tutsa, 2020-ci ildə doğulan uşaqların 83 faizi və ya təxminən 100 milyon uşaq həyatları boyu görünməmiş isti dalğaları ilə üzləşəcək. Bu temperaturlar təmiz suya və qidaya çıxışı çətinləşdirir, məktəblərin bağlanmasına səbəb olur, uşaqların fiziki və əqli inkişafını təhlükə altına alır.
Paris razılaşması çərçivəsində qarşıya qoyulan 1,5°C hədəfi yerinə yetirilərsə, bu rəqəm 62 milyona enər. Bu, 38 milyon uşağı təhlükəli isti dalğalarından qoruyacaq.
Quraqlıq, sel, yanğın və tufan da uşaqları gözləyir
Tədqiqatçılar təkcə istilik dalğalarının deyil, həm də quraqlıqların, kənd təsərrüfatı məhsullarının itkilərinin, çay daşqınlarının, meşə yanğınlarının və tropik fırtınaların uşaqlara təsirini modelləşdiriblər.
Müvafiq olaraq, 1,5°C artım ssenarisi ilə 2,7°C ssenarisi arasında aşağıdakı fərqlər nəzərə çarpır:
8 milyon uşaq kənd təsərrüfatı məhsuldarlığının həddindən artıq itkisindən qorunacaq,
5 milyon uşaq görünməmiş çay daşqınlarından təsirlənməyəcək,
5 milyon uşaq tropik fırtınalardan sağ çıxacaq
2 milyon uşaq quraqlıqdan əziyyət çəkir
1,5 milyon uşaq meşə yanğınlarına məruz qalmayacaq.
“Böhrana cavabdeh olmayan uşaqlar bunun bədəlini ödəyirlər”
“Bu yeni araşdırma bir daha göstərir ki, böhrana görə məsuliyyət daşımayan uşaqlar ən ağır bədəli ödəyirlər. Amma hələ də ümid var. Əgər təcili və qətiyyətlə hərəkət etsək, 1,5°C hədəfinə çata bilərik. Bunun üçün isə uşaqları iqlim siyasətimizin mərkəzinə qoymalıyıq”, – Save the Children təşkilatının İqlim Məsləhətçisi Şruti Aqarval bildirib.
Təşkilatın beynəlxalq iqlim müdafiəsi üzrə müşaviri Martina Boqado Duffner donor ölkələrin yardım büdcələrinin kəsilməsinin vəziyyəti daha da pisləşdirdiyini qeyd edib:
“Dünyada 200 milyon uşağın həyati yardıma ehtiyacı olduğu halda, bəzi zəngin ölkələrin yardım büdcələrini kəsməsi uşaqları daha da böyük təhlükə altında qoyur.”
Yardım kifayət deyil, iqlim maliyyəsi hədəfi aşağı olaraq qalır
Save the Children hesabatına görə, aşağı gəlirli ölkələr üçün iqlim maliyyəsi “təhlükəli dərəcədə aşağıdır”. 2023-cü ildə dərc edilmiş ilk uşaq mərkəzli iqlim maliyyəsi icmalına əsasən, əsas iqlim fondlarından gələn yardımın yalnız 2,4 faizi uşaqlar üçün fəaliyyətləri əhatə edir.
COP29 sammitində qəbul edilmiş 2035-ci ilə qədər illik qlobal iqlim maliyyəsi hədəfi olan 300 milyard dollar ehtiyaclardan çox geri qalır.
Hesabatda deyilir: “Uşaqların hüquq və ehtiyaclarının qərar qəbuletmə proseslərinə inteqrasiyası onların xüsusi zəifliklərini aradan qaldırmaq üçün çox vacibdir.
