Yolumuz Gürcüstan Respublikasınadır – doğulub boya-başa çatdığımız ulu Borçalıya...
Gürcüstanda gürcülərdən sonra ən çox etnik azlığı Azərbaycan türkləri təşkil edir. Onlar əsasən Borçalı, Kaxeti, Tiflis şəhəri və şəhərətrafı ərazilərdə yaşayırlar. Gürcüstan cəmiyyətinin ayrılmaz hissəsi olan soydaşlarımızın vəziyyəti son illərdə müsbət dinamika üzrə inkişaf etsə də, inteqrasiya, təhsil və sosial-iqtisadi sahələrdə hələ də ciddi çətinliklər qalmaqdadır.
Gürcüstan azərbaycanlılarının qarşılaşdığı ən əsas problemlərdən birincisi inteqrasiya, dil və təhsildir. Dövlət dili olan gürcü dilini bölgələrdə mükəmməl mənimsəməmələri onların ölkənin aktiv siyasi, hüquqi və ictimai həyatına inteqrasiyasını məhdudlaşdırır. Dövlət orqanlarında, parlamentdə və yerli idarəetmə strukturlarında azərbaycanlıların təmsilçilik səviyyəsi 6.5 faiz nisbətindən hələ də aşağıdır. Gürcü dilində yayımlanan qanunvericilik və dövlət proqramları məlumatlarının azərbaycandilli əhaliyə tam çatmaması idarəçilikdə çətinliklər yaradır.
Azərbaycandilli məktəblərdə dərs deyən müəllimlərin əksəriyyəti yaşlıdır. Azərbaycan dili, ədəbiyyatı və digər fənlər üzrə gənc ixtisaslı kadrların yetişdirilməsində kəskin çatışmazlıq yaşanır. Gürcü dilindən tərcümə edilən dərsliklərin keyfiyyəti və ana dilində müasir tədris metodologiyasının zəifliyi təhsilin səviyyəsinə mənfi təsir göstərir. Azərbaycanlılar yaşayan kəndlərdə uşaq bağçalarının yetərsiz olması uşaqların erkən yaşda gürcü dili mühitinə adaptasiya ola bilməməsinə gətirib çıxarır.
Nəzərə alsaq ki, Gürcüstan hökuməti bununla bağlı müsbət addımlar da atır. Dövlətin tətbiq etdiyi “1+4” güzəştli proqramı sayəsində azərbaycanlı gənclər yalnız məntiq imtahanı verərək Gürcüstan ali məktəblərinə qəbul ola bilirlər. Bir il gürcü dili öyrəndikdən sonra bakalavr təhsilinə davam edirlər.
Soydaşlarımızın böyük hissəsi aqrar sahədə – kənd təsərrüfatı və ya maldarlıqla məşğuldur. Müstəqilliyin ilk illərində torpaq özəlləşdirilməsi zamanı buraxılan səhvlər və ya qəsdən edilən ədalətsiz bölgü səbəbindən hələ də örüş və pay torpaqları ilə bağlı narazılıqlar qalmaqdadır. Dil baryeri və yerli bazarda rəqabət apara bilməmək gənclər arasında işsizliyi artırır. Bu da onların təhsil və ya iş məqsədilə başqa ölkələrə – əsasən Azərbaycana, Türkiyəyə və ya Avropaya miqrasiya etməsinə yol açır. Bəzi ziyalılar gürcüdilli məktəblərə meylin artması fonunda gənc nəslin öz milli kimliyini və ana dilini itirmək riski ilə üzləşdiyini bildirirlər.
Mübahisəli məsələ olsa da, son statistik məlumatlar göstərir ki, ölkədəki ümumi iqtisadi və miqrasiya prosesləri fonunda Gürcüstan azərbaycanlılarının mütləq sayında azalma (təxminən 350 mindən 284 min nəfərədək) müşahidə olunur. Bununla belə, digər etnik qrupların daha sürətlə azalması səbəbindən azərbaycanlılar faiz etibarilə ölkədə birinci etnik azlıq statusunu qoruya bilirlər.
Bunlara baxmayaraq, hazırda həm Gürcüstan hökuməti, həm də Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi Gürcüstan Azərbaycanlılarının İnteqrasiya Mərkəzi vasitəsilə pulsuz gürcü dili, kompüter və məntiq kursları təşkil edərək bu problemlərin yumşaldılmasına çalışırlar. Soydaşlarımızın vəziyyətinin yaxşılaşdırılması, mövcud problemlərin həlli və onların ölkə cəmiyyətinə tam inteqrasiya olunması üçün həm Gürcüstan hökuməti, həm Azərbaycan dövləti, həm də yerli icma tərəfindən sistemli addımların atılması labüd hesab edilir. Gürcü dilinin xarici dil deyil, ikinci ana dili statusunda müasir metodlarla azyaşlı kənd uşaqlarına bağça yaşlarından öyrədilməsi, Marneuli, Bolnisi, Dmanisi və Qardabani kimi rayonlarda bağçaların müasir formada tikilməsi intensiv gürcü dilinin inkişafına töhfədir.
Rafiq Daşdəmirli
Milli Cəbhə Partiyasının başqan müavini
Avropa.info
