İyunun 18-də Ağ Evdə iki yeni bayraq dirəyi ucaldılan zaman prezident Donald Tramp yalnız ölkəsinin milli bayrağını deyil, həm də yeni diplomatik aldatma bayrağını qaldırırdı. Tramp İsrailin İrana hücumlarından sonra Tehrana qarşı siyasəti ilə bağlı qeyri-müəyyən bəyanatlar verərək, bayraq dirəklərindən birinin yanında, dəbilqə taxan inşaat işçiləri ilə mövzudan kənar söhbətlər edirdi.
Hərdən də ondan cavab gözləyən jurnalistlərə tərəf dönərək, “Gələn həftə böyük həftə olacaq, bəlkə bir həftədən az, bəlkə də daha az”, – deyərək müəammalı tonda bəyanatlar verirdi. Bəzən də İranla nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik danışıqların hələ də mümkün olduğunu bildirərək, hər kəsi sakit olmağa çağırırdı.
Avropa.info-nun məlumatına görə, ertəsi gün dünya Ağ Evin mətbuat katibinin Trampın “müharibəyə girib-girməmək barədə yaxın iki həftə ərzində qərar verəcəyini” bildirən bəyanatını oxudu.
Analitiklərin fikirincə, bu qəsdən bir aldatma idi, çünki artıq qərar verilmişdi. ABŞ-ın B-2 bombardmançıları gediş-gəliş məsafəsi 37 saat çəkən və İranın nüvə obyektlərini bombalamaq üçün nəzərdə tutulan missiyaya hazır idi.
Əslində, Amerikan hiyləsi İsrail aldatmasından sonra gəlmişdi. Tehran ABŞ-la danışıqlar apararkən İsrailin gözlənilməz hücumuna məruz qalmışdı.
Analitiklər sual edirlər: Dövlətlər arasında bu cür aldadıcı diplomatik davranışlar nə dərəcədə mümkündür? Bu davranışlar, şübhəsiz ki, nadirdir və bu nümunə Soyuq Müharibənin bitməsindən sonra beynəlxalq münasibətlərdə müəyyən edilmiş normalardan getdikcə daha çox uzaqlaşmanın bir sübutudur.
Düşməni aldatmaq üçün hiylədən istifadə etmək yeni bir şey deyil. Tarix boyu belə davranışların çoxsaylı nümunələri mövcuddur. Bununla belə, həlledici fərq ondan ibarətdir ki, tarixi aldatma nümunələri son 50 ildə milli dövlətlər arasında davam edən münaqişələr zamanı istifadə edilməmişdi.
Düşməni aldatmağın ən məşhur nümunəsi minilliklər öncəsinə dayanan və ingilis dilində ümumi aldatma simvoluna çevrilmiş Troya atıdır. Filmlər vasitəsilə populyar mədəniyyətə yol tapan digər mühüm müasir nümunə İkinci Dünya Müharibəsində Mincemeat əməliyyatıdır. Bu əməliyyatla Britaniya kəşfiyyatı 1943-cü ildə nasist Almaniyasını çaşdırmaq məqsədi güdürdü.
Bəs aldadıcı diplomatiya? Diplomatiya öz mahiyyətinə görə danışıqlar zamanı etibarlılığı təmin etmək üçün aldatma riskini azaltmalıdır. Axı bir hökumət düşmənlə yalnız hücumu maskalamaq üçün diplomatik danışıqlara niyə girsin? Tarixi nümunələr göstərir ki, bu cür diplomatik aldatma ilə məşğul olmaq istəyən ölkələr avtoritar xarakter daşıyır. Nasist Almaniyası bu cür təcrübələrin önündə idi, çoxəsrlik normaları ardıcıl olaraq pozurara, 1939-cu ildə İkinci Dünya Müharibəsi başlamazdan əvvəl aldadıcı diplomatiyadan istifadə edirdilər.
1939-cu ilin avqustunda nasistlər Polşanı işğal etməyə hazırlaşarkən Hitler diplomatik hiyləyə əl atdı. Onun hökuməti İosif Stalin və Sovet İttifaqı ilə hücum etməmək haqqında paktı imzaladı. Ancaq, daha sonra Sovet İttifaqına anidən hücumla Stalini aldatdı.
Donald Tramp daşınmaz əmlak dünyasında şübhəli biznes təcrübələri ilə məşhurdur. O, ilk müddətində Ağ Evə girəndə bu vərdişləri bir qədər cilovlaya bilən peşəkarlarla əhatə olunmuşdu. İkinci müddətində onun yaxın ətrafı öz mövqelərini demək olar ki, yalnız Trampa mütləq sədaqəti sayəsində qoruyur. Onun administrasiyasının həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə yanaşması getdikcə daha çox Trampın şəxsi dəyərlərini əks etdirir.
Müəllif: Xətai Qasımlı/Avropa.info/
