Türkiyənin on minlərlə insanının həyatına son qoyan, trilyonlarla iqtisadi itkilərə səbəb olan, siyasi gücünün hesabagəlməz itkisi ilə nəticələnən 47 illik silahlı qarşıdurmanın sona çatmasının simvolu olaraq PKK iyulun 11-də İraqın Süleymaniyyə şəhəri yaxınlığında keçiriləcək mərasimlə tərkisilah prosesinə başlayacaq. Avropa.info-nun məlumatına görə, hadisə özü-özlüyündə yaxın Türk tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri hesab edilir.
1978-ci ildə terror təşkilatı quran Abdullah Öcalanın 9 iyulda tərkisilah mərasiminə cəmi 5 gün qalmış 6 şahidin müşayiəti ilə hazırkı PKK liderlərinə göndərdiyi videomüraciətdə nə dediyini anlamaq Yaxın Şərqdəki proseslərin gələcəyi üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının sözçüsü Ömər Çelikin mərasimdən bir gün sonra, yəni iyulun 12-də prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın xalqa müraciət edəcəyini söyləməsi prosesə əlavə rəng qatır.
Məğlub olduq, amma…
Öcalanın PKK-nın Qəndil, Suriya, İraq, İran və Avropa qollarına ünvanladığı video müraciətin məğzini bir neçə başlıqla izah etmək mümkündür.
Əvvəla, Öcalan 1980-ci illərdə açıqladığı 50 illik “Kürdüstan İnqilabının Yolu” manifestinin artıq qüvvədən düşdüyünü bildirir. Bu, PKK-nın qurucu məqsədi olan Türkiyə, İran, İraq və Suriya torpaqlarından silah gücünə müstəqil “dövlət” qurma məqsədinin artıq qüvvədən düşdüyü bəyanıdır. Öcalan bunun əvəzinə sülh və demokratik cəmiyyət manifesti dərc edəcəyini deyir.
Bununla da PKK lideri 50 il öncə qurduğu və 40 mindən çox mülki vətəndaşın ölümünə səbəb olmuş terror təşkilatının yalnız müharibə strategiyasından da əl çəkdiyini deyil, bütövlükdə varlığını dayandırdığını bildirir. PKK lideri bildirir ki, “keçmişdə kürdlərin varlığının inkarı artıq bitdiyi üçün, təşkilatın mövcudluğu da anlamsızdır”. Əslində, Öcalan bu arqumenti ilə PKK üzvləri arasında mövqeyini gücləndirməyə çalışır. Yəni, “biz məğlub olduq, amma ən azından kürdlərin varlığının tanınmasına nail olduq” deyir.
PKK lideri tərəfdarlarından “Əvvəlcə Apo azad edilməlidir” kimi tələblər irəli sürməməsini xahiş edir. Öz azadlığının önəmli olmadığını vurğulayaraq, o, özünü faktiki olaraq siyasətdən kənar lider kimi müəyyənləşdirir. Hazırda 74 yaşlı Öcalanın Mərmərə dənizindəki İmralı adasında təhlükəsizlik mühitini tərk etmək istəmədiyi haqda iddialar da mövcuddur.
Öcalan daha öncəki 27 fevral mesajında söylədiyi “Soyuq müharibə dövründə gözümüzü Moskvaya dikmişdik” ifadəsini video müracətində yenə də xatırladır. Lakin hazırkı mərhələdə PKK-nın, xüsusən də Suriyada mövcudluğunun ABŞ-ın siyasi, maliyyə və hərbi dəstəyinə əsaslandığı faktı unudulmamalıdır.
Təbii ki, Türkiyənin ayağına klid olmuş 50 illik bir problemi öz daxilində həll etməsindən narahat olan ölkələr var. Regionda İsrail və İranı, Avropada isə PKK lobbisinin güclü olduğu Almaniya, Yunanıstan və Belçikanın adını çəkə bilərik. Öcalanın regional şərtləri nə qədər görüb təhlil etdiyini qiymətləndirmək çətindir. Bununla yanaşı, tərkisilah çağırışı da yeni dönəmin başlanğıcı sayıla bilər.
Əsas diqqətlər isə prezident Ərdoğanın iyulun 12-də xalqa edəcəyi müraciətə yönəlib.
Müəllif: Şirvani Hümmətoğlu /Avropa.info/
