İqlim böhranının təsiri altında artan həddindən artıq temperatur bütün Avropada çayları, gölləri və torpaq nəmini sürətlə buxarlandıraraq, qitədə quraqlığı daha da gücləndirir.
Avropa.info-nun məlumatina görə World Weather Arithmetic (WWA) alimləri tərəfindən aparılan araşdırmalara görə, rekord qıran istilik dalğaları çaylardan göllərə, torpaqdan bitkilərə qədər geniş ərazilərdə su itkisinə səbəb olub.
Yüksək temperaturun səbəb olduğu bu vəziyyətin qlobal istiləşmə səbəbindən Qərbi Avropada 80, Şərqi Avropada isə 40 dəfə artdığı bildirilir. Bildirilib ki, qalıq yanacaqlarla çirklənmə Qərbi Avropada torpağın qurutma effektini 5 dəfə, Şərqi Avropada isə 11 dəfə artırıb.
Qərbi Avropada ötən qış yağışlı keçsə də, yay aylarında yaşanan yüksək temperaturun quraqlığın əsas amilinə çevrildiyi bildirilib. İqlim böhranından əvvəl “mülayim” kimi təsnif edilə bilən quraqlıq şəraitinin bu gün “ekstremal” həddə çatdığı vurğulanıb.
Su məhdudiyyətləri və kənd təsərrüfatı itkiləri artır
İyunun sonuna qədər olan dövrü əhatə edən təhlildə quraqlığın su ehtiyatlarına və kənd təsərrüfatına mənfi təsirlərinə diqqət çəkilib. Bildirilib ki, bir çox ölkədə fövqəladə su istifadəsinə məhdudiyyətlər tətbiq edilib və İngiltərənin cənubunda bir çox bölgədə şlanqla suvarma qadağası qoyulub.
İspaniya və Fransada meşə yanğınlarının təsirli olduğu, fermerlərin son illərin ən quraq torpaq şəraiti ilə üzləşdiyi bildirilib. Avropada təxminən 9 milyon ton taxıl itkisinin gözlənildiyi, Fransada son 50 ilin ən aşağı qarğıdalı məhsulunun olduğu, Rumıniyada isə 1 milyon hektardan çox kənd təsərrüfatı sahəsinin zədələndiyi bildirilib.
Qeyd olunub ki, Avropa boyu çaylarda suyun səviyyəsinin azalması səbəbindən su elektrik enerjisi hasilatı azalıb, yükdaşımalarda fasilələr yaranıb. Bildirilib ki, Hollandiyada Reyn çayının su səviyyəsi 1976-cı ilin yayında tarixi aşağı səviyyədən aşağı düşüb. Mütəxəssislər xəbərdarlıq ediblər ki, bu fasilələr ərzaq və enerji qiymətlərini artıraraq aztəminatlı ailələrə mənfi təsir göstərə bilər.
İqlim böhranının təsirləri getdikcə dərinləşir
Tədqiqatçılar Avropada insanların yaratdığı iqlim böhranı ilə quraqlıq arasında əlaqənin gücləndiyini qeyd ediblər. ETH Zurich-dən Dr. Dominik Şumaxer yaz aylarında, hələ yay başlamamış torpaqda qeyri-adi qurutma tendensiyası müşahidə edildiyini və artan temperaturun atmosferin suya olan tələbatını artırdığını və ehtiyatların quruduğunu bildirib. Şumaxer 2026-cı ildəki quraqlığın 2022-ci ildəki quraqlıqdan iki ay tez başlayacağını bildirib.
London İmperial Kollecinin doktoru Mariam Zachariah hazırkı vəziyyətin 1,4 dərəcə qlobal istiləşmə səviyyəsində olduğuna diqqət çəkdi və emissiyaların azaldılmaması halında ağır buxarlanma şəraitinin tezliyinin artacağını qeyd etdi. BMT-nin İqlim üzrə rəhbəri Simon Stiell də quraqlığın pisləşməsinin planetin həddindən artıq istiləşməsinə dair açıq xəbərdarlıq olduğunu bildirib və bərpa olunan enerjiyə keçidin sürətləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
