ABŞ və Ukrayna arasında strateji investisiya sazişinin imzalanmasından sonra cəbhə xəttində diqqətçəkən aktivlik müşahidə olunur. Müqavilə təkcə iqtisadi deyil, həm də hərbi sahədə yeni eradan xəbər verir.
Avropa.info-nun məlumatına görə ABŞ Maliyyə Nazirliyinin aprelin 30-da imzalanmış ABŞ-Ukrayna Yenidənqurma İnvestisiya Fondu sazişi ilə bağlı bəyanatında deyilir: “Bu iqtisadi tərəfdaşlıq iki ölkəmizi Ukraynanın bərpasını sürətləndirmək üçün birlikdə işləmək və sərmayə qoymağa məcbur edir”.
Lakin Vaşinqton və Kiyev arasında bu iqtisadi yaxınlaşma özü ilə təkcə infrastruktur investisiyaları deyil, həm də Ukraynanın hərbi potensialının yenidən qurulmasını gətirir.
Müharibə yenidən sürət qazandı: Cəbhələrdə diqqətəlayiq fəallıq
Razılaşmanın imzalanmasından cəmi bir neçə gün sonra Ukrayna ordusunun Donetsk, Xarkov və Zaporojya cəbhələrində hücumu gücləndirdiyi açıqlanıb.
Xüsusilə Donetskin cənubunda Rusiyanın müdafiə xətlərini yarmaq məqsədi daşıyan havadan dəstəkli hücumların sayında artım var.
Ukrayna Baş Qərargahı “yenidənqurma prosesinin təkcə iqtisadi deyil, həm də hərbi hazırlıqları ehtiva etdiyi” mesajını verib və bildirib ki, Qərbdən gələn sərmayələr cəbhə xəttinə birbaşa təsir göstərməyə başlayıb.
Ukrayna Müdafiə Nazirliyindəki mənbələr bildirirlər ki, ABŞ-la imzalanan sazişdən sonra logistika və sursat təchizatında əhəmiyyətli rahatlaşma olub. Bu vəziyyət Kiyevin uzun müddətdir hazırladığı əks-hücum planlarını gündəmə gətirməsinə səbəb oldu.
Moskva və digər şəhərlərə hava hücumları
Rusiya Ukraynanın paytaxtı Moskvaya pilotsuz uçuş aparatı (PUA) ilə hücum təşkil etdiyini açıqlayıb.
Rusiyanın aviasiya idarəsi Rosaviatsia, hücum zamanı Moskvada dörd böyük hava limanının təhlükəsizlik səbəbi ilə müvəqqəti bağlandığını, lakin sonradan yenidən açıldığını açıqladı.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi bazar ertəsi gecə 26 Ukrayna PUA-nın məhv edildiyini açıqlayıb. Bəzi rusiyalı hərbi bloggerlər partlayış nəticəsində Moskvanın cənubundakı yaşayış binasının pəncərələrinin zədələndiyini iddia ediblər.
Bildirilib ki, Moskvadan kənarda, Penza və Voronej kimi şəhərlərdə də gecə boyu İHA hücumları həyata keçirilib.
Zelenski bildirib ki, Ukrayna ordusu iki Rusiya döyüş təyyarəsini vurub
Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski bildirib ki, Ukrayna ordusu son 24 saat ərzində pilotsuz dəniz nəqliyyatı vasitəsi ilə iki Rusiya döyüş təyyarəsini vurub.
Ukrayna ordusunun ötən sutka ərzində Rusiyanın qeyri-qanuni ilhaq etdiyi Krımda iki döyüş təyyarəsini pilotsuz dəniz vasitələri ilə vurduğunu qeyd edən Zelenski, “Hərbi anbarlar da məhv edilib” deyib. ifadəsini işlətdi.
Zelenski bildirib ki, əgər Rusiya hazır olarsa, qısa müddət ərzində 30 günlük atəşkəsi dəstəkləyəcəklər.
Zelenski bildirib ki, Rusiya hər gün ölkəsinə intensiv hava zərbələri endirməyə davam edir və cəbhə xəttində də ağır toqquşmalar baş verir.
Zelenski Rusiyanın müharibəni uzatmağa çalışdığını iddia edərək, bu ölkəyə qarşı yeni sanksiyaların hazırlandığını bildirib.
NYT: ABŞ Ukraynaya əlavə Patriot Hava Hücumundan Müdafiə Sistemi göndərir
New York Times (NYT) qəzetinin ABŞ-ın əvvəlki və indiki hökumətindəki 4 məmura əsaslanan xəbərinə görə, ABŞ Ukraynaya əlavə hava hücumundan müdafiə sistemləri göndərir.
Adlarını açıqlamayan rəsmilər, İsraildə istifadə edilən “Patriot” hava hücumundan müdafiə sisteminin saxlanılaraq və yeniləndikdən sonra bu yaya qədər Ukraynaya göndərilməsinə qərar verildiyi barədə məlumat paylaşıblar.
Rəsmilər Rusiyanın özünü raket hücumlarından müdafiə etmək üçün Almaniya və ya Yunanıstanda yerləşən başqa bir Patriot hava hücumundan müdafiə sistemini Ukraynaya yerləşdirməyi də planlaşdırdığını bildirib .
“Patriot” hava hücumundan müdafiə batareyasının ilk dəfə 2023-cü ilin aprelində Ukraynaya göndərildiyini xatırladan səlahiyyətlilər, hazırda Ukraynada 8 batareyanın olduğunu, lakin onlardan 2-si yeniləndiyi üçün onlardan yalnız 6-nın işlək vəziyyətdə olduğunu bildiriblər.
Tramp: “Müdaxilə etməsəydim, onlar hazırda bütün Ukrayna üzərində döyüşəcəkdilər”
“Rusiya bütün Ukraynadan imtina etməli olacaq, çünki onlar bütün Ukraynanı istəyirlər. Mən müdaxilə etməsəydim, onlar hazırda bütün Ukrayna üzərində döyüşəcəkdilər”, – Tramp deyib. dedi.
“Rusiya bütün Ukraynadan imtina etməli olacaq. Çünki Rusiya bütün Ukraynanı istəyir. Mən müdaxilə etməsəydim, onlar hazırda bütün Ukrayna üçün döyüşəcəkdilər. Rusiya hazırda əlində olan ərazini deyil, bütün Ukraynanı istəyir. Mən etməsəydim, davam edəcəkdilər”.
Donald Tramp Rusiya-Ukrayna müharibəsi danışıqlarında sülhün əldə olunmasına nə qədər yaxın olduqları sualına, “Bir tərəflə daha yaxın olduğumuza inanıram, o biri ilə o qədər də yaxın olmayaq. Amma görəcəyik. Hansı tərəfə daha yaxın olduğumuzu demək istəmirəm” deyib. -deyə cavab verdi.
ABŞ və Ukrayna arasında razılaşma haqqında nə məlumdur?
Müqaviləyə əsasən, hər iki ölkənin bərabər idarəçiliyi altında investisiya fondu yaradılıb.
Bu fond Ukraynanın mühüm təbii ehtiyatlarının emalı və yenidənqurma layihələri üçün istifadə olunacaq. Strateji minerallar, xüsusilə litium, titan, manqan və nadir torpaq elementləri ABŞ sənayesi üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Bu müqaviləyə əsasən, Ukrayna ABŞ-a giriş və istifadə hüquqlarını verməklə yanaşı, öz təbii sərvətlərinə sahiblik hüququnu saxladı. Gəlir ilk on il ərzində Ukraynanın yenidən qurulmasına sərf olunacaq.
Strateji minerallar və müharibə iqtisadiyyatı
Ukrayna ərazisi dünyanın ən zəngin mineral hövzələrindən biri hesab olunur. 2,5 milyard il əvvəl formalaşan “Ukrayna qalxanı” adlı geoloji quruluş ölkəni bir çox strateji faydalı qazıntılarla təmin edib.
Bu resurslar təkcə yaşıl enerjinin transformasiyası üçün deyil, həm də müdafiə sənayesi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp daha əvvəl Ukraynanın faydalı qazıntı ehtiyatları ilə bağlı tələblər irəli sürüb, lakin Kiyev administrasiyası bu tələblərə ehtiyatla yanaşıb.
Lakin müharibə uzandıqca və Qərbin dəstəyi həyati əhəmiyyət kəsb etdikcə tərəflər arasında razılaşma üçün əsaslar yarandı. Danışıqlar Vatikanda keçirilən xüsusi sammitlə yenidən sürətlənib.
ABŞ-ın geosiyasi məqsədləri
Vaşinqtonun bu razılaşma ilə hədəfi təkcə iqtisadi maraqlar deyil. ABŞ bu əməkdaşlıq vasitəsilə həm Çindən asılılığını azaltmağı, həm də Rusiyanın bölgədəki təsirini tarazlamağı hədəfləyir.
ABŞ Geoloji Xidmətinin məlumatına görə, Ukrayna dünyadakı titanın 5,8 faizini, rutilin 15,7 faizini və dünya uranın böyük hissəsini istehsal edir.
Oxşar resurslar ABŞ torpağında mövcud olsa da, yüksək ekoloji xərclər və tənzimləyici məhdudiyyətlər səbəbindən bu ərazilərdə istehsal məhdud olaraq qalır. Bu, ABŞ-ı xarici mənbələrə, xüsusən də Ukrayna kimi geoloji cəhətdən zəngin və strateji mövqedə yerləşən ölkələrə baxmağa məcbur edir.
Müharibənin gələcəyi: İqtisadiyyat və cəbhə xətti bir-birinə qarışıb
Ukrayna müharibə başlayandan bəri Qərbin köməyi sayəsində sağ qalıb. Lakin infrastrukturun dağılması, iqtisadi durğunluq və enerji böhranları Kiyevi həm xalqını, həm də ordusunu dəstəkləməkdə çətinlik çəkib.
ABŞ ilə imzalanan investisiya və mədən sazişi Ukraynaya təkcə maliyyə deyil, həm də strateji özünəinam qazandırdı.
Bu vəziyyət Kiyevin meydanda strategiyasını dəyişməsinə və daha aqressiv mövqe tutmasına səbəb olur. Müharibənin yeni mərhələsində iqtisadi diplomatiya və hərbi taktika bir-birinə qarışır.
Risklər və qeyri-müəyyənliklər
Lakin bu yeni prosesin qarşısında hələ də ciddi maneələr var. Xüsusilə, Ukraynanın şərqindəki bəzi faydalı qazıntı yataqları Rusiyanın nəzarəti altındadır.
Üstəlik, sazişin tətbiqi müharibənin gedişindən və beynəlxalq təhlükəsizlik təminatlarından asılıdır.
Ukrayna təhlükəsizlik və şəffaflıq prinsiplərinə uyğun olaraq bu prosesdə Avropa İttifaqından dəstək almağı planlaşdırır.
