Yeni araşdırma müəyyən edib ki, planetin istiləşməsini dayandırmaq üçün ən yaxşı ssenaridə belə, lazımi tədbirlər görülməsə, Avropada yanan ərazi əsrin sonuna qədər 39 faiz artacaq.
Karbon çirklənməsi qlobal temperaturu yüksəltdiyi üçün kiçik yanğınların kütləvi fəlakətlərə çevrilməsinə səbəb olan isti, quru və küləkli hava şəraiti Avropanın daha geniş hissəsinə təsir edəcək.
Qlobal istiləşmənin sənayedən əvvəlki səviyyədən 3,6 dərəcə yuxarıya çatdığı tədqiqatçılar tərəfindən modelləşdirilən ən pis ssenaridə yanan ərazinin miqdarı təxminən üç dəfə artacaq.
Tədqiqat göstərir ki, yanğının idarə edilməsində təkmilləşdirmələr bu artımları 70 faizdən çox cilovlaya bilər, lakin onları tamamilə aradan qaldıra bilməz.
Potsdam İqlimə Təsirin Tədqiqat İnstitutunun (PIK) ekosistem tədqiqatçısı və tədqiqatın aparıcı müəllifi Mayk Billinq deyib: “Yanğın idarə olunmasına investisiyalar müəyyən həddə qədər kömək edə bilər, lakin yüksək emissiyalar yolunda davam etsək, yanmış ərazilərdə güclü artımlar görəcəyik. Yanğınla mübarizə iqlim böhranını yumşaltmağı əvəz edə bilməz”.
Araşdırma; Fransa, İspaniya, İtaliya, Xorvatiya və Yunanıstanın həftələrlə davam edən nəhəng yanğınlarla mübarizə apardığı, daha sonra İngiltərə, Belçika və Almaniya kimi Şimali Avropa ölkələrini böyük yanğınlar vurduğu bir vaxtda nəşr olundu.
600 min hektardan çox ərazi yanıb
Avropa Meşə Yanğınları İnformasiya Sisteminin dərc etdiyi məlumatlara görə, Aİ üzrə bu yanğın mövsümü 2025 və 2022-ci illərdən sonra rekordların üçüncü ən pis mövsümü olmaq yolundadır. İndiyədək 600 min hektardan çox ərazi yanmış olsa da, Belçika, Fransa və Slovakiyada ilin bu dövrü üçün rekord səviyyələrə çatılıb.
2070-2100-cü illər arasındakı illik yanmış ərazi proqnozlarını 2000-2030-cu illər dövrü ilə müqayisə edən tədqiqatçılar, yanğın iqlimindəki artımın bu dəyişikliyin ən böyük sürücüsü olduğunu aşkar etdilər.
Qlobal istiləşmənin 1,8 dərəcə ilə məhdudlaşdığı optimist ssenaridə bəzi bölgələrdə yanğın iqlimində cüzi artımlar, digərlərində isə az dəyişiklik müşahidə olunub.
Bununla belə, əsrin sonuna qədər 3,6 dərəcə istiləşmənin proqnozlaşdırıldığı bədbin ssenaridə, demək olar ki, bütün Avropada yanğın iqliminin davamlı olaraq pisləşdiyi müəyyən edilmişdir. Alimlər hazırkı siyasətin əsrin sonuna qədər təxminən 2,6 dərəcə qlobal istiləşmə ilə nəticələnəcəyini gözləyirlər.
İkinci modeldən istifadə edərək, tədqiqatçılar müəyyən etdilər ki, bugünkü səviyyədə yanğınsöndürmə səylərini sabitləşdirməklə müqayisədə, söndürmə imkanlarında davamlı təkmilləşdirmələr pisləşən yanğın iqliminin təsirlərini yumşalda və soyuq ssenaridə yanan ərazini 92 faiz azalda bilər.
1980-ci illərdən etibarən yanğınsöndürmə imkanlarının təkmilləşdirilməsi nəticəsində Cənubi Avropada yanğınların sayını və yanan ərazini azaltdığı məlum olsa da, hətta kiçik yanğınların da qətiyyətlə söndürülməsinin qalan bitki örtüyünün yanacaq yükünü paradoksal şəkildə artırdığı bildirilir.
Bu, şərait uyğun olduqda yanğınların həddindən artıq həddə çatmasına səbəb olur və nəticədə daha az, lakin daha şiddətli yanğınlar baş verir.
İspaniyanın Lleida Universitetinin meşə mühəndisi Víctor Resco de Dios, qlobal istiləşmə olmasaydı, meşə yanğınlarının bu qədər pisləşməyəcəyini və landşaft quruluşunun bir əsr əvvəl olduğu kimi daha kiçik meşə sahələrindən ibarət olması halında təsirlərin xeyli azalacağını söylədi.
Avropa.info
