Alimlər Parkinson xəstəliyinin ilkin əlamətlərini aşkar edə bilən xüsusi qələm hazırlayıblar. Əl yazısını təhlil edən və süni intellektlə işləyən qələm ucuz və əlçatan diaqnostika vasitəsi olmaq potensialına malikdir.
Parkinson xəstəliyi dünyada 10 milyondan çox insana təsir edir. Titrəmə, əzələ sərtliyi və hərəkətin yavaşlaması kimi əlamətlərlə özünü göstərən xəstəlik, Alzheimerdən sonra ikinci ən çox görülən nevroloji xəstəlik olaraq bilinir. Həm də bu qrupdakı ən sürətlə inkişaf edən xəstəliklərdən biridir.
Parkinson xəstəliyinin diaqnozu adətən xəstənin motor hərəkətlərinin müşahidəsinə əsaslanır. Lakin bu üsul mütəxəssis həkim və qabaqcıl texnologiya tələb edir və xüsusilə aşağı və orta gəlirli ölkələrdə qeyri-adekvat ola bilər. Erkən diaqnoz qoymaq mümkün olmayan bir çox insana xəstəliyin sonrakı mərhələlərində diaqnoz qoyulur.
Qələmin iş prinsipi
Los-Ancelesdəki Kaliforniya Universitetinin tədqiqatçıları tərəfindən hazırlanmış qələmin tərkibində maqnit mürəkkəbi və xüsusi ucu var. Qələm insanın yazarkən etdiyi hərəkətləri elektrik siqnallarına çevirir. Bu siqnallar daha sonra Parkinson xəstəliyinin əlamətlərini axtarmaq üçün süni intellekt tərəfindən təhlil edilir.
Əl yazısı beyin və əl arasında koordinasiyanı əks etdirən mürəkkəb bir proses hesab olunur. Əvvəlki araşdırmalar Parkinson xəstəliyinin əl yazısına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdiyini göstərdi. Yeni hazırlanmış qələm bu dəyişiklikləri dəqiq ölçə bilir.
Yüksək dəqiqliklə aşkar edir
Tədqiqatçılar Parkinson xəstəliyi olan üç nəfərin yazı nümunələrini 13 sağlam insanın yazı nümunələri ilə müqayisə etdilər. Süni intellektlə işləyən qələm bu nümunələri 95 faizdən çox dəqiqliklə ayırd edə bildi. Bu kiçik miqyaslı tədqiqat texnologiyanın etibarlı diaqnostika vasitəsi ola biləcəyini göstərir.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu qələm ucuz qiymətə və asan paylanmasına görə xüsusilə resursları məhdud olan regionlarda effektiv həll yolu ola bilər. Mütəxəssislər, “Bu cihaz Parkinson xəstəliyinin diaqnozunda geniş istifadə edilə bilən praktik bir üsul təklif edir” dedi.
Diaqnoz qoyulmamış şəxslərə ümid
Qələm xüsusilə hələ Parkinson diaqnozu qoyulmamış, lakin xəstəliyin erkən əlamətlərini göstərən şəxslər üçün böyük bir üstünlük təmin edə bilər. Erkən diaqnoz sayəsində müalicə prosesinə vaxtında başlamaq və xəstəliyin irəliləmə sürətini yavaşlatmaq olar.
Tədqiqatçılar deyirlər ki, texnologiya daha böyük iştirakçı qrupları ilə sınaqdan keçirilməlidir. Geniş miqyaslı klinik sınaqlardan sonra qələmin bütün dünyada geniş yayılmış diaqnostika vasitəsi kimi mövcud olacağı gözlənilir.
