Avropa.info xəbər verir ki, MİT-in rəsmi internet saytındakı “Xüsusi kolleksiya” sekmesinin “sənədlər” bölməsində dərc olunanlara yeni kəşfiyyat hesabatı əlavə edilib.

Bu sənəd, bolşevik siyasətçi Leon Trotskinin   1929-1933-cü illər arasında İstanbul Büyükadada sürgündə yaşayarkən Sovet İttifaqı Kəşfiyyatı tərəfindən izlənilməsi və bu vəziyyətin Milli Təhlükəsizlik Xidməti Rəhbərliyinə (MAH) bildirilməsi ilə bağlı İstanbul Region rəisi Əziz Hüdai bəyin imzaladığı kəşfiyyat hesabatı idi.

16 yanvar 1932-ci il tarixli hesabatda aşağıdakı ifadələr yer alırdı:

“Erməni tərcüməçimiz… bizə qarşı mövqeyini yaxşılaşdırmaq üçün işə başlayıb. O, Serkisin agenti kimi fəaliyyət göstərən və xəbərlərimizdə adı GPU agenti kimi keçən Davranofla əlaqə saxlayıb. Davranof ilk vəzifəsi olaraq bu təklifi irəli sürüb: “Biz Trotskini yaxından izləmək istəyirik. Onun yanına kimlər gəlir, hara gedir və kiminlə görüşür, evdə ən çox hansı işlərlə məşğul olur, kimlə yazışır? Təlimatlarımıza uyğun olaraq agentimiz bu xidməti qəbul etdi.

Davranov  Trotskini qorumaq və izləmək üçün məsul şəxslərin adlarını  və onlardan hansının əldə edildiyini soruşdu. Agentimiz əvvəlcə prosedura zidd olduğunu bildirərək bu suala cavab verməsə də, göstərişimizə uyğun olaraq qəbul etdi. Davranova ad və nəqliyyat vasitəsi göstərəcəyik. Yəqin ki, bu vasitəni araşdırmağa və ya agentimizdən tamamilə qurtulmağa və vasitə əldə etməyə çalışacaqlar. Bu yolla Davranofun bəzi adamları ilə tanış olmaq və onların nə etmək istədiklərini anlamaq mümkün olacaq.

Davranof agentimizin işini asanlaşdırmaq üçün, “Əgər maşın tapmaqda çətinlik çəkirsinizsə,  gedin Trotski adada olarkən onun yanında olan polis Salih Əfəndi ilə görüşün  və ona xəbər verin. Başqalarına məlumat verən bu usta yəqin ki, sizə də kömək edəcək. Görəcəyiniz işin dəyərinə uyğun olaraq sizə və avtomobilə ödəniş edəcəyik.

Həm də bu günlərin birində İngiltərədən Trotski ilə görüşə bir adam gələcək. Onun kimliyini və niyə gəldiyini öyrənin.’ Fındıklıdakı kömür anbarının sahiblərindən olan Arşaiqin həyat yoldaşı Arşakuhinin Şahverdiyan tərəfindən Yunanıstana dəvət edildiyini və bu qadının əvvəllər Şahverdiyanda xadimə işlədiyini söylədi və xəbər verdi”.

Hesabatda Davranofun şərhləri də yer alıb.

Buna görə də mövzu ilə bağlı MAH əməkdaşları tərəfindən aşağıdakı açıqlamalar verilib:

“Trotski adada olarkən mühafizəçilər arasında Salih Əfəndi adlı bir polis də var idi. Ancaq Trotski ilə birlikdə Kadıköyə gəlmədi. İngiltərədən gələcəyini söylədiyi adamla gəldi. Adı Osias Rosenzweig idi. Bununla yanaşı, Raymond Mouliniere adlı bir fransız gəldi və hər ikisi də anadangəlmə ingilis dili müəllimi olduğunu söylədi.

İkincisi fransızdır, türk və yunan dillərində səlis danışır. Onların nə üçün gəldiyi və Trotskinin evində niyə qaldıqları hələ aydın deyil. Biz agentimiz vasitəsilə Davranof Trotski haqqında bəzi məlumatlar verəcəyik. Onun verəcəyi pul və direktivlər bizim üçün yeni şəbəkənin kəşfi üçün əsas olacaq. Sizə təqdim edirəm, cənab”.