ABŞ prezidenti Donald Trampın “görüşlər başladı” kimi ifadələri sadəcə informativ açıqlama deyil, prosesin psixoloji və siyasi çərçivəsini müəyyənləşdirən bir başlanğıc jestidir.
Yaxın Şərq üzrə mütəxəssis və qlobal müdafiə yazarı Eylem Okumuş Avropa.info-ya bildirib ki, bu tip açıqlamalar faktiki vəziyyəti təsvir etməkdən çox, onu formalaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Eylem Okumuşun fikrincə, Trampın istifadə etdiyi bu ritorika klassik diplomatik üsullardan fərqlənir. O, əvvəlcə “proses başlayıb” deyərək bir reallıq qurur, daha sonra isə bütün tərəfləri həmin reallığın içində hərəkət etməyə məcbur edir. Bu yanaşma, masa ətrafında konkret razılaşma olub-olmamasından asılı olmayaraq, psixoloji üstünlük əldə etməyə xidmət edir.
Ekspert vurğulayıb ki, bu cür çıxışların mərkəzində nəzarət elementi dayanır. Prosesi başladan tərəf kimi görünmək, eyni zamanda hekayənin müəllifi olmaq deməkdir. Bu halda digər aktorların reaksiyaları artıq müəyyən edilmiş çərçivə daxilində qalır. İstər təkzib, istər gecikdirici mövqe, istərsə də susqunluq, bunlar hamısı müdafiə mövqeyi yaradır və ilkin təşəbbüsü irəli sürən tərəfə üstünlük verir.
Eylem Okumuş əlavə edib ki, burada incə, lakin effektiv bir təzyiq mexanizmi də mövcuddur. Açıq basqı olmadan seçimlər məhdudlaşdırılır və qarşı tərəf üçün “təmiz” mövqe saxlamaq çətinləşir. Bu isə diplomatik manevr sahəsini daraldaraq, təşəbbüsü əlində saxlayan tərəfin mövqeyini gücləndirir.
Daxili auditoriyaya yönəlik mesajlar da bu strategiyanın ayrılmaz hissəsidir. Ekspertə görə, bu cür bəyanatlar “prosesi başladan və həll edən lider” obrazını gücləndirməyə xidmət edir. Nəticə hələ formalaşmamış olsa belə, dinamika görüntüsü yaratmaq kifayət edir və bu da xüsusilə siyasi təzyiqin artdığı dövrlərdə güc nümayişinə çevrilir.
Danışıqlar strategiyası baxımından isə bu yanaşma daha aydın görünür. Eylem Okumuş qeyd edib ki, Tramp maksimalist başlanğıc mövqeyi seçərək sonrakı güzəştləri uğur kimi təqdim etməyə imkan yaradır. Bu, biznes mühitindən gələn klassik “yüksəkdən başla, aşağıda razılaş” prinsipinin siyasətdə tətbiqidir.
Ekspertin sözlərinə görə, bu cür açıqlamalar eyni zamanda test funksiyası da daşıyır. Tərəflərin reaksiyaları, ritorik tonu və sərtlik səviyyəsi diqqətlə izlənilir. Beləliklə, masa arxasında deyilməyən çox məqamlar ictimai reaksiyalar vasitəsilə oxunur və gələcək addımlar buna uyğun planlaşdırılır.
Media faktoruna toxunan Eylem Okumuş bildirib ki, bu strategiyanın ən güclü tərəflərindən biri gündəmi ələ keçirmək qabiliyyətidir. Bir cümləlik açıqlama geniş müzakirələrə səbəb olur və digər mövzular arxa plana keçir. Beləliklə, informasiya məkanında dominantlıq təmin edilir.
Nəticə etibarilə, bu yanaşma konkret nəticədən çox başlanğıcın idarə olunmasına yönəlib. Tramp əvvəlcə zehinlərdə bir “reallıq” qurur, daha sonra isə bütün aktorlar həmin çərçivəyə uyğun mövqe tutur. Oyunun əsas mərhələsi də məhz bu nöqtədə formalaşır.
Avropa.info
