2016-cı il iyulun 15-də Fətullahçı Terror Təşkilatı (FETÖ) üzvləri tərəfindən həyata keçirilən xain çevriliş cəhdindən 9 il ötür.
15 iyul xain dövlət çevrilişinə cəhddən 8 il keçir . Cümhuriyyət tarixinin ən uzun gecəsi sayıla biləcək bu gecədə ölkə boyu nümunəvi milli mövqe nümayiş etdirildi .
Elə isə, saatdan-saata, o gecə nə baş verdi?
15 iyul 2016-cı il tarixində saat 14:00 radələrində Quru Aviasiya Komandanlığının növbətçi mayoru Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) Yenimahalle şəhərciyinə gedərək dövlət çevrilişinə cəhd barədə məlumat verib.
Xəbərin ardından MİT müşaviri Hakan Fidan Baş Qərargahla əlaqə saxladı . Kritik görüş zamanı Ordu Aviasiya Komandanlığından üç helikopterin icazəsiz uçuşlar həyata keçirəcəyi barədə məlumat daxil olub.
Məlumatın araşdırılması və şübhəlilərin saxlanılması barədə qərar qəbul edilib. Tankların və zirehli texnikanın kazarmadan çıxması qadağan edildi. Hərbi uçuşlar növbəti xəbərdarlığa qədər ləğv edilib.
Çevriliş vaxtını irəli sürdülər
Həmin gecə Baş Qərargahın qərargahında uniformalı məkrli düşmənlər də prosesləri izləyirdilər. Komandanlıq səviyyəsində yüksək rütbəli çevriliş cəhdçiləri də var idi. Fidanın gəlişi ilə çevriliş planının ifşa olunduğu məlum oldu və onlar kritik qərar verdilər. Onlar çevriliş cəhdini səhər saat 3-dən qabağa verdilər.
Hakan Fidan getdikdən sonra zərbəçilər Baş Qərargah rəisi Hulusi Akarın ofisinə basqın ediblər. Çevrilişin başladığını elan etdilər.
Lakin Hulusi Akar bu vəziyyətə sərt reaksiya verib. Ona təqdim edilən çevriliş bəyannaməsini imzalamaqdan imtina edib. General Akar daha sonra saxlanılaraq Akıncı Hava Bazasına aparılıb. Çevrilişçilər Baş Qərargah rəisinin müavini Yaşar Güləri də girov götürüblər.
WhatsApp qrupundan ölüm təlimatları
Saat 21:14-də çevriliş cəhdini koordinasiya etmək üçün “Evdə Sülh” adlı WhatsApp qrupu yaradılıb. Qrupun mesajlarında mülki şəxsləri güllələmək əmri var, o cümlədən “Əzmək, yandırmaq, güzəştə getmək olmaz”.
Saat 21:23-də bir qrup çevrilişçi Kuleli Hərbi Liseyini tərk edib.
Çevrilişçilər körpüyə saat 21:52-də çatıblar. Onlar hərbi maşınlardan istifadə edərək Avropa tərəfinə gedən yolu kəsiblər.
Baş nazirdən ilk açıqlama
Hamı nə baş verdiyini soruşurdu. İlk cavabı canlı yayıma qoşulan baş nazir Binəli Yıldırım verib.
“Açığı, biz qiyam ehtimalını nəzərdən keçiririk. Belə görünür ki, bu, ordu daxilində, komandanlıq zənciri olmayan bəzi şəxslərin qanunsuz hərəkətidir. Mənim vətəndaşlarım və millətim bilməlidir ki, demokratiyaya xələl gətirəcək heç bir fəaliyyətə icazə verilməyəcək”.
Bu zaman İstanbul Polis İdarəsinə telefon zəngi gəlib və hərbi vəziyyət elan olunduğu və o vaxtkı polis rəisi Mustafa Çalışkan və komandasının təslim olmaları istənilib.
Ankara üzərindən aşağıdan uçuş
Saat 22:00-ı vurduqca döyüş təyyarələri Ankara üzərində alçaqdan uçmağa başladı . Milli Kəşfiyyat Təşkilatı (MİT) çevrilişçilərin ən mühüm hədəfləri arasında idi. FETÖ pilotları Ankaranın Yenimahalle səmtindəki MİT şəhərciyini helikopterlərlə tırmanmağa başlayıb .
İstanbul Atatürk Hava Limanı da sıx idi. Bir qrup zərbəçi tanklarla hava limanına gələrək idarəetmə qülləsini zəbt edərək, uçuşları dayandırıb.
Saat 23:00-da hədəf İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin binası olub. Zərbəçilər İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin binasına basqın edərək onlara müqavimət göstərən mülki şəxslərə atəş açıblar. Darbeçilərin silahlarından atılan güllələrdən 14 nəfər şəhid olub.
TRT-yə basqın
Çevrilişçilərin zəbt etdiyi digər kritik qurum isə TRT idi. İyulun 16-nın ilk dəqiqələrində pirat bəyannamə oxundu. Bunun ardınca TRT-nin TÜRKSAT vasitəsilə yayımı dayandırılıb.
Eyni zamanda Marmarisdə tətil edən prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan da Atatürk Hava Limanına yola düşüb.
Prezident getdikdən qısa müddət sonra zərbəçiləri daşıyan helikopterlər Marmarisdəki otelə basqın edib. Sonrakı toqquşmada prezidentin xüsusi təyinatlı polislərindən bəziləri şəhid olub.
Təyyarələr bomba atırdı
Az sonra onlarla insanın ölümünə səbəb olan təyyarələr çevrilişin mərkəzlərindən biri olan Akıncı Hava Bazasından havaya qalxıb. Onlar müvafiq olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisini, Gölbaşı Polis Xüsusi Əməliyyat İdarəsini, Ankara Polis Qərargahını və TÜRKSAT-ı bombalayıblar. Onlarla mülki şəxs və xüsusi təyinatlı polis zabiti şəhid olub.
Çevrilişçilərin digər hədəfi isə Hərbi Hava Qüvvələri komandanı general Abidin Ünal olub. Aralarında Ünalın da olduğu 17 general Moda Marine Club-da toyda olarkən saxlanılıb.
Prezident Ərdoğan çevrilişçilərə meydan oxudu
Gecənin dönüş nöqtəsi prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın bir televiziya proqramına telefonla zəng etməsi oldu.
Prezident Ərdoğan xain çevriliş cəhdinin məcrasını dəyişdirən tarixi çıxışında “Millətimizi meydanlara dəvət edirəm” çağırışı etdi.
Bu çağırış yüz minlərlə insanın küçə və meydanlara axışması ilə çevrilişçilərə qarşı müqavimətə səbəb oldu. Həmin müqavimətin ən böyük simvollarından biri körpülərdə nümayiş etdirilirdi.
Çevrilişçilər uzun lüləli silahlarla Boğaziçi körpüsünə gələn mülki şəxslərə atəş açırmış.
Məscidlərdən salamlar yüksəldi
Diyanət İşləri Başqanlığı Türkiyənin bütün məscidlərində azanın oxunması ilə bağlı göstəriş verib.
Veteran Parlament çevrilişçilərə qarşı möhkəm dayandı. Ankarada millət vəkilləri məclisə axışıb. Ümumi Yığıncaq zalı açıldı. Bu müqavimətdən sonra çevrilişçilər Parlamenti bombaladılar.
Ömər Halisdemir çevriliş planının gedişatını dəyişdi
Ən diqqətçəkən məqamlardan biri də Əlahiddə Ümumqoşunlar Komandanlığının Qərargahında baş verib. Çevrilişin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin komandanı seçilən Semih Terzi qərargahın nəzarətini ələ keçirmək üçün saat 02:16-da Şırnakın Silopi şəhərindən gəlib. Lakin Astsubay Ömər Halisdemir çevriliş planının gedişatını dəyişdirərək Terziyə atəş açıb.
Prezidentin Marmarisdən getdiyini öyrənən çevrilişçilər hərəkətə keçdi. Bomba yüklü F-16-lar prezident Ərdoğanın təyyarəsini vurmaq üçün havaya qalxıb.
Akıncı aviabazasına mülki şəxslər atəş açıb
Çevrilişçilərin təyyarələri ilə havaya qalxmasının qarşısını almaq üçün insanlar Akıncı Hava Bazasının ətrafına toplaşıb. Baza ətrafına toplaşan kütləyə atəş açılıb, nəticədə 5 nəfər ölüb.
Baş nazir Binəli Yıldırım bütün hərbi təyyarələrin enişini, yerə düşməyənlərin isə vurulmasını əmr edib.
Bu arada xunta təyyarələri prezident Ərdoğanı daşıyan ATA təyyarəsini axtarırdı. Xuntanın F-16-ları ATA təyyarəsinin marşrutunu və ya yerini müəyyən edə bilmədi.
Prezident saat 03:20-də İstanbul Atatürk Hava Limanına salamat enib. O, bir saat sonra mətbuat qarşısına çıxdı.
“Millət üzərində güc yoxdur. Bu üsyandır, vətənə xəyanətdir. Bunun əvəzini ağır ödəyəcəklər”.
Həmin vaxt hərbi helikopter və alçaqdan uçan F-16 döyüş təyyarəsi ərazini sıxışdırırdı.
Səhər saatlarına doğru çevriliş edənlər psixoloji üstünlüklərini itirməyə başladılar. Lakin təhlükə hələ də tam aradan qalxmamışdı.
Səhər saat 6:30 radələrində Prezident Kompleksinə bomba atılıb. Boğazda çən atəşinə məruz qalan su şırnalı maşına (TOMA) düşüb.
Çevrilişçilər millətin ordusuna tank və tüfənglə hücum etdilər. Ancaq Türkiyənin 81 vilayətinin hamısında xalq demokratiyanı qorumaq üçün küçələrə çıxdı. Bələdiyyə yük maşınları tankların getməsinin qarşısını almaq üçün kazarmaların qarşısını kəsib. Əskişəhərdən havaya qalxan dost təyyarəsi Akıncı Hava Bazasının uçuş zolağına çırpılıb.
Çevrilişçilər uduzdu, millət qazandı
Səhər saat 8:30 radələrində Jandarma Baş Komandanlığı zərbəçilərdən təmizlənib. Baş Qərargah rəisi ordu generalı Hulusi Akar və nəzarətə alınan yüksək rütbəli komandirlər xilas edilib.
MİT-dən verilən açıqlamada, “Sistemli əməliyyat bitdi, dəqiq bir əməliyyata keçdik. 1-2 saata tamamlanacaq” dedi. Çevrilişi planlaşdıran və həyata keçirən mülki vətəndaşların və əsgərlərin çoxu əsir götürülərək həbs edilib.
