“Oğuz xəbərləri” qəzetinin redaktoru Nazim Hüseynli Tehranda türk və fars dillərində nəşr olunan “Xudafərin” dərgisinin baş redaktoru Dr. Hüseyn Şərqidərəcək Soytürklə görüşüb.
Avropa.info xəbər verir ki, Tehranda nəşr olunan “Xudafərin” aylıq mədəni, elmi və ictimai dərgisi Güney Azərbaycanın mətbuat tarixində xüsusi çəkisi olan, milli varlığın və zəngin türk mədəniyyətinin qorunub təbliğ edilməsinə xidmət edən mühüm mətbuat orqanlarından biridir. Jurnalın təsisçisi və baş redaktoru tanınmış tədqiqatçı və ziyalı Dr. Hüseyn Şərqidərəcək Soytürkdür.
Azərbaycanın və Türk Dünyasının dəyərli ziyalısı, fikir insanı Hüseyn Soytürk avqustun 25-dən Oğuzdadır və sentyabrın 8-dək burada olacaq. “Oğuz xəbərləri” qəzetində dərc ediləcək yazının hazırlanması ilə bağlı avqustun 28-də “Xudafərin” dərgisinin baş redaktoru, əziz dostum Dr. Hüseyn Soytürklə görüşüb söhbət etdik.
Hüseyn Şərqidərəcək 1966-cı ildə Güney Azərbaycanın Xudafərin bölgəsinin Dərəcik kəndində milli dəyərlərə bağlı, yurdsevər bir ailədə anadan olub. İran-İraq müharibəsində iştirak edib və yaralanıb. Ali təhsilini Tehranda Rudhen Universitetində, doktoranturanı isə Bakı Dövlət Universitetində Azərbaycan dövlətinin hesabına alıb. Dr. Hüseyn Şərqidərəcək uzun illərdir İranda, Tehranda Azərbaycan türkcəsinin, folklorunun, adət-ənənələrinin və soy-kökünün elmi əsaslarla araşdırılması istiqamətində yorulmadan fəaliyyət göstərir.
Baş redaktoru doktor Hüseyn Şərqidərəcək Soytürk olan “Xudafərin” iki dilli – Azərbaycan türkcəsi və fars dili – formatda fəaliyyət göstərərək Tehrandan bütün İrana və regional miqyasda geniş coğrafiyaya yayılan elmi-mədəni tribunaya çevrilib.
Hüseyn Şərqidərəcək Soytürk çağdaş milli düşüncə mühitində adı hörmətlə çəkilən, sözü və mövqeyi ilə seçilən ziyalı simalardan biridir. O, yalnız yazar və ya ictimai fikir adamı deyil, həm də milli kimliyin, tarixi yaddaşın və türkçülük ideyasının müdafiəçisi kimi tanınır. Onun fəaliyyəti yazı, araşdırma və ictimai çıxışlar vasitəsilə milli şüurun möhkəmlənməsinə, tarixə və kökə bağlılığın güclənməsinə xidmət edir.
Soytürkün dünyagörüşünün mərkəzində türk kimliyi, milli birlik və tarixi ədalət anlayışı dayanır. O, yazılarında tez-tez tarixin təhrif olunmasına, milli dəyərlərin aşınmasına və kimlik böhranına diqqət çəkir. Onun fikrincə, bir millətin gələcəyi keçmişini necə dərk etməsindən və ona necə sahib çıxmasından asılıdır. Bu baxımdan Hüseyn Şərqidərəcək Soytürk üçün tarix sadəcə keçmiş hadisələr toplusu deyil, milli ruhun canlı yaddaşıdır.
Onun qələmində publisistika ilə elmi yanaşma bir-birini tamamlayır. Yazılarında emosional çağırışlarla yanaşı, faktlara və mənbələrə söykənən təhlillər də yer alır. Bu xüsusiyyət onu sıradan polemik yazarlardan fərqləndirir. O, oxucunu təkcə hisslərlə deyil, məntiq və arqumentlərlə də inandırmağa çalışır. Xüsusilə İran, Azərbaycan və ümumtürk coğrafiyası ilə bağlı yazdığı məqalələr milli şüurun formalaşmasına təsir göstərib.
Hüseyn Şərqidərəcək Soytürk türk dünyasının parçalanmışlığını ağrı ilə qeyd edir və mədəni, dil və tarixi birlik ideyasını ön plana çıxarır. Onun fikrincə, coğrafi sərhədlər millətin ruhunu bölə bilməz. O, Güney və Quzey Azərbaycan məsələsinə həssas yanaşır, milli haqların və ana dilinin qorunmasını əsas prioritetlərdən biri hesab edir. Bu mövqeyi ona həm geniş oxucu rəğbəti, həm də müəyyən çevrələrdə tənqid qazandırıb.
Soytürkün yaradıcılığında diqqət çəkən məqamlardan biri də milli kimliklə dini kimlik arasındakı münasibətə yanaşmasıdır. O, dini inancı şəxsi və mənəvi dəyər kimi qəbul etsə də, milli kimliyin siyasi və ictimai müstəvidə əsas rol oynamalı olduğunu vurğulayır. Bu baxış onun yazılarında açıq və birmənalı şəkildə ifadə olunur.
Onun dili aydın, kəskin və birbaşa xarakter daşıyır. Bəzən sərt, bəzən isə poetik çalarlarla zəngin olan üslubu oxucunu düşündürməyə və mövqe tutmağa vadar edir. O, susmağı deyil, danışmağı, qorxmağı deyil, mövqe göstərməyi üstün tutur. Bu xüsusiyyət onu yalnız yazıçı deyil, həm də ideya adamı kimi təqdim edir.
Hüseyn Şərqidərəcək Soytürk müasir dövrdə milli ideologiya, türkçülük və tarixi ədalət mövzularında sözünü deməkdən çəkinməyən bir fikir adamıdır. O, həm qələmi, həm də mövqeyi ilə milli mübarizə tarixində öz yerini tutmuş simalardandır. Onun yaradıcılığı gələcək nəsillər üçün milli kimlik və mənəvi dirəniş nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
Fəaliyyətə başladığı ilk vaxtlarda 10 000 nüsxə kimi böyük tirajla çıxan jurnal Tehranda və Cənubi Azərbaycanda böyük əks-səda doğurub. Oxucular tərəfindən böyük sevgi və rəğbətlə qarşılanan “Xudafərin”ə rəqabət mühitində və şovinist dairələrdə qısqanclıq, xor baxış və qorxu ilə yanaşan çevrələr də olub. Lakin dərgi rəhbərliyinin balanslaşdırılmış elmi dili və hüquqi çərçivədən kənara çıxmayan milli duruşu onun illər ərzində fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan verib. Artıq dərgi 250-dən çox sayı ilə öz tarixi missiyasını uğurla davam etdirir.
“Xudafərin” dərgisi Bakı ilə Tehran arasında elmi-ədəbi diplomatiyanın mühüm mexanizmlərindən birinə çevrilib. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) nəzdində fəaliyyət göstərən Cənubi Azərbaycan bölməsi dərginin yubiley nömrələrinin Bakıda, xüsusən də tarixi “Natəvan” klubunda təntənəli təqdimat mərasimlərini keçirib. Bu tədbirlər hər iki ölkənin ziyalılarını bir araya gətirərək vahid elmi mühitin formalaşmasına təkan verib.
