Avstraliyanın Melburn şəhərindəki Piter Doherti İnfeksiya və İmmunitet İnstitutunun alimləri İİV-in insan orqanizmindən tamamilə çıxarılması istiqamətində ümidverici addım atıblar.
Avropa.info-nun məlumatına görə Tədqiqatçılar bu günə qədər immun sistemindən və dərmanlardan gizlənə bilən HİV-in ağ qan hüceyrələrində görünməsinə imkan verən yeni üsul hazırlayıblar.
Virus mRNA texnologiyası ilə “oyandı”
Tədqiqatın əsasını Covid-19 vaksinləri ilə tanınan mRNA texnologiyası təşkil edir. Alimlər xüsusi hazırlanmış yağ kapsullarına (lipid nanohissəcikləri) yerləşdirdikləri mRNT-ni HİV-in gizləndiyi ağ qan hüceyrələrinə çatdırmağa nail olublar. Bu mRNT virusu buraxmaq üçün hüceyrələrə siqnal göndərir.
Nature Communications jurnalında dərc edilən araşdırma, “LNP X” adlı yeni nəsil nanohissəcik dizaynının bu hüceyrələr tərəfindən qəbul edildiyini göstərdi. Bu hüceyrələr əvvəlki nəsil nanohissəcikləri qəbul etmədi və orada gizlənən HİV müalicəyə mane oldu.
“Əvvəllər mRNT-ni bu hüceyrələrə çatdırmaq qeyri-mümkün görünürdü. Amma indi əldə etdiyimiz nəticələrlə hamımız nəfəssiz idik” dedi tədqiqatın həmmüəllifi Dr.Paula Cevaal.
Növbəti addım: Virus buraxıldıqdan sonra məhv edilə bilərmi?
Bu kəşf sübut etdi ki, HİV-i bədəndəki “yatan” anbardan çıxarmaq olar. Bununla belə, növbəti kritik sual qalır: bu virus sərbəst buraxıldıqdan sonra immunitet sistemi və ya əlavə müalicə üsulları ilə tamamilə məhv edilə bilərmi?
Tədqiqat laboratoriya şəraitində HİV-ə yoluxmuş şəxslərdən alınan hüceyrələr üzərində aparılıb . Həqiqi xəstələrdə sınaqdan keçirilməzdən əvvəl əvvəlcə heyvanlar üzərində təcrübələr, sonra təhlükəsizlik və effektivlik tədqiqatları tələb olunacaq. Bu prosesin illər çəkə biləcəyi bildirilir.
“Görünməmiş tərəqqi”
Tədqiqatın baş müəllifi Dr Michael Roche, texnikanın yalnız HİV üçün deyil, xərçəng kimi digər xəstəliklər üçün də istifadə edilə biləcəyini söylədi . Francis Crick İnstitutunun retroviroloqu Dr Jonathan Stoye, bu metodun HİV-in gizləndiyi yerdən çıxarılmasında “hələ ən böyük irəliləyiş” olduğunu söylədi.
Lakin Stoye xəbərdarlıq etdi: “Bu virusu məhv etmək üçün bütün su anbarının məhv edilməsinə ehtiyac varmı, yoxsa bunun böyük bir hissəsi kifayət edəcəkmi, bunu zaman göstərəcək.”
Digər tərəfdən, Oksford Universitetinin Jenner İnstitutundan professor Tomaş Hanke , bu kəşfin əhəmiyyətini qəbul etsə də, “orqanizmdəki bütün HİV rezervuarlarına çatmağın hazırda yalnız bir xəyal olduğunu” müdafiə etdi.
40 milyon insana ümid
Dünyada təxminən 40 milyon insan HİV-lə yaşayır və onların əksəriyyəti virusu yatırtmaq üçün ömürlük dərman qəbul etməlidir.
HİV hər il milyonlarla insanı öldürməyə davam edir. 2023-cü ildə hər dəqiqə bir nəfər HİV-dən ölür.
Bu yeni araşdırma xəstəliyin daimi müalicəsi üçün bu günə qədər ən konkret elmi irəliləyişlərdən biri hesab olunur.
