ABŞ prezidenti Donald Tramp İrana yardım edən və ya bu ölkə ilə ticarət əlaqələri saxlayan istənilən ölkəyə “külli miqdarda iqtisadi sanksiyalar” tətbiq ediləcəyini açıqlayıb.
Avropa.info xəbər verir ki, Truth Social hesabında böyük hərflərlə yazdığı yazıda Tramp “bir ölkəyə qarşı indiyədək həyata keçirilən ən sarsıdıcı iqtisadi əməliyyata” başladığını bildirib. Tramp yazısında heç bir təfərrüat açıqlamayıb və hədəfə alınacaq ölkələrin adlarını açıqlamayıb.
Bu addım ABŞ və İsrailin fevralın sonunda başlayan münaqişələrdə İranla əldə etdiyi 60 günlük atəşkəs bazar ertəsi bitdikdən sonra atılıb. Proses başa çatsa da, diplomatik və ya hərbi həll yolu tapıla bilmədi.
Trampın son açıqlamaları göstərir ki, aprel ayında Tehranla iş aparan xarici banklara və şirkətlərə sanksiya tətbiq etmək üçün başlayan “İqtisadi qəzəb əməliyyatı” adlı təzyiq kampaniyası genişlənəcək.
Çərşənbə günü axşam etdiyi yazıda Tramp İrana qarşı “iqtisadi D-Day” başlatdığını elan edərək, İslam Respublikasının ABŞ ilə razılığa gələ bilmədiyini bildirib.
Tramp bildirib ki, maliyyə qurumları, bizneslər, hava limanları və ya dövlət qurumlarının hər hansı bir şəkildə İran üçün can damarı olmasına icazə verən istənilən ölkə böyük iqtisadi sanksiyalarla üzləşəcək. O, ölkələrin hansı sanksiyalarla üzləşəcəyi barədə ətraflı məlumat verməyib.
Açıqlamalarına davam edən Tramp deyib; O, aidiyyəti tərəflərə xəbərdarlıq edərək bildirib ki, neft qaçaqmalçılığı, klirinq xətləri, nağd pul köçürmələri, valyutadəyişmə məntəqələri, gəmi reyestrləri və mərmi şirkətləri də daxil olmaqla, bütün fəaliyyətlər dərhal dayandırılmalıdır.
BƏƏ əlaqələri kəsir, Çin hədəfdədir
Bu inkişaf ABŞ-ın müttəfiqlərindən olan Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İrandan gələn yeni raket təhlükəsindən sonra İranla bütün maliyyə və iqtisadi əlaqələrini kəsdiyini elan etməsindən bir gün sonra baş verdi.
BƏƏ Müdafiə Nazirliyi İrandan dəniz nəqliyyatını hədəf alan iki ballistik raketin buraxıldığını və raketlərin dənizə düşdüyünü bildirib. İran təşkilatlarının uzun müddətdir ki, pul köçürmələri üçün Dubaydakı maliyyə sistemindən, valyutadəyişmə məntəqələrindən və shell şirkətlərindən istifadə etdiyi məlum olub.
BƏƏ-nin qərarından sonra İran silahlı qüvvələri qonşu Körfəz ölkələrinə ABŞ ordusuna dəstək verməmələri barədə xəbərdarlıq edib və Amerika qüvvələrinə hər hansı yardımın şəriklik kimi qiymətləndiriləcəyini açıqlayıb.
Yazıda birbaşa Çinin adı çəkilməsə də, bu ölkədəki bizneslər Tehranın ən mühüm gəlir mənbəyi olan İran neftinin ən böyük alıcılarıdır.
Müharibə başlayandan bəri Vaşinqton əsasən Çinin şərqindəki Şandun əyalətində yerləşən “çaydanlar” adlanan müstəqil özəl neft emalı zavodlarına qarşı çoxsaylı sanksiyalar tətbiq edib.
Ötən həftə ABŞ Maliyyə Naziri Scott Bessent ABŞ-ın tezliklə İrana qarşı görünməmiş iqtisadi təcrid tətbiq edəcəyini söylədi.
Aprel ayında ABŞ Maliyyə Nazirliyi və Pentaqon “İqtisadi Qəzəb Əməliyyatı”nı elan etdilər. Bu əməliyyat sanksiya tətbiq etməklə ölkənin gəlir mənbələrini çökdürmək və xarici beynəlxalq təşkilatların İranla iş aparmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı. Əməliyyat həmçinin İslam Respublikasından ixracı dayandırmaq məqsədilə dəniz blokadasını da əhatə edib.
Həftənin əvvəlində bildirilirdi ki, Tramp Fox News müxbirinə telefonla verdiyi müsahibədə administrasiyasının İranla apardığı danışıqlara “mane olarsa” ABŞ-ın müttəfiqi olan Omanı bombalayacağı ilə hədələyib.
Birləşmiş Ştatlar və Oman qlobal iqtisadiyyat üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən Hörmüz boğazını nəqliyyat üçün yenidən açmaq üçün Tehranla ayrı-ayrılıqda danışıqlar aparır.
Münaqişələr Hörmüz boğazının əsas yükdaşıma marşrutunda nəqliyyatın hərəkətini ciddi şəkildə pozaraq qlobal enerji qiymətlərini artırıb. Dünyadakı xam neftin və mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən 20 faizi bu boğazdan keçir.
Noyabrda ABŞ-da keçiriləcək aralıq seçkiləri ərəfəsində Tramp müharibənin Amerika istehlakçılarının üzərinə qoyduğu maliyyə yükü səbəbindən təzyiq altındadır.
