Bir il qapalı saxladığım yazımı diqqətinizə təqdim edirəm:
“Milli Tariximizə sayğı, yoxsa daş-qalaq? Fazil Mustafanın “Azərbaycan: Qaranlıq keçmişdən aydınlıq tarixə” kitabına münasibətim
Tarixə yanaşma, xüsusilə milli kimlik və yaddaşla bağlı yanaşma sadəcə bilik məsələsi deyil – bu, həm də mövqe və dövlətçilik məsələsidir. Azərbaycan xalqının minilliklərə söykənən dövlətçilik təcrübəsi, müqəddəs şəhidlərin qanı, xalqımızın parçalanmaz kimliyi heç vaxt ideoloji manipulyasiyaların oyuncağı olmamalıdır.
Bunu Avropa.info-ya müsahibəsində Milli Cəbhə Partiyasınin Başqan Müavini , Azərbaycan Yazıçılar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü, siyasi şərhçi Vüqar Dadaşov deyib.
Vüqar Dadaşov əlavə olaraq qeyd edib ki, Fazil Mustafanın “Azərbaycan: Qaranlıq keçmişdən aydınlıq tarixə”
kitabı bir ziyalının tarixi dərindən dərk etmək istəyindən çox, ideoloji revanş, milli tarixin üzərinə kölgə salmaq və süni siyasi qənaətləri cəmiyyətə yeritmək cəhdi kimi görünür.
Şah İsmayıl İranın yox, Azərbaycan oğludur!
Kitabda ən ciddi təhriflərdən biri Şah İsmayıl Xətaiyə və Səfəvilər dövlətinə münasibətdə ortaya çıxır. Fazil Mustafa faktiki olaraq Səfəviləri İran dövlətçiliyinin əsası kimi təqdim edir. Bu, tarixə qarşı açıq sayğısızlıq, milli kimliyimizə qarşı isə ideoloji sabotaj deməkdir.
Şah İsmayıl – Azərbaycan xalqının oğlu, türk dünyasının rəhbəri, milli düşüncənin simvoludur. Səfəvilər dövləti – nə fars ideologiyasının, nə də şiə fanatizminin nəticəsi deyil; o, türkün siyasi varlığının, hərbi iradəsinin, ideoloji birliyinin ifadəsi idi. Bugünkü fars-molla rejimi ilə Şah İsmayıl arasında heç bir tarixi və ruhi bağ yoxdur. Əksinə, farsçılıq bu mirası həzm edə bilmədiyi üçün onu tarixdən ya silməyə, ya da “özününküləşdirməyə” çalışır.
Fazil Mustafa isə – bilərəkdən, ya bilməyərəkdən – bu “iranlaşdırma” prosesinə “mədəni xidmət” göstərir.
Dini kimlik düşmənçilik obrazı yaratmaq üçün alət olmamalıdır
Kitabda İranın Azərbaycana düşmən münasibəti dini fərqlərlə izah olunur. Bu, kökündən yanlış yanaşmadır. İran Azərbaycanın şiə olması ilə maraqlanmır – İran Azərbaycanı türk olduğu üçün, azad və müstəqil olduğu üçün düşmən bilir!
Əgər dini eynilik ölkələr arasında münasibətləri tənzimləsəydi, İran xristian Ermənistanla yox, əsasən şiə Azərbaycanla qardaş olardı. Amma belə deyil. Çünki İran rejimi üçün əsas dəyər – fars millətçiliyidir. Bu rejim nə islam, nə şiəlik, nə də əxlaqla hərəkət etmir – o, imperial məqsədlərlə formalaşmış rasist-fars sistemidir.
Azərbaycan – tolerantlığın, dözümlülüyün müqəddəs ocağıdır.
Azərbaycan ərazisində tarix boyu müxtəlif dinlər – zərdüştlük, xristianlıq, iudaizm, islam və s. sülh şəraitində yaşayıb. Bu gün də ölkəmiz dünyaya dini dözümlülük modeli təqdim edən nadir dövlətlərdəndir. Bu, xalqımızın mənəviyyatından, açıq dünyagörüşündən qaynaqlanır.
Xatırladım ki, Azərbaycan xalqının bütün tarixi təkamül dövründə bir-birini əvəzləyən müxtəlif dinlərə etiqad edib. Qısa desək, dəfələrlə dinini dəyişib, dəyişməz qalan isə milli kimliyimiz və etnosumuzdur. Yəni, dini mənsubiyyət heç bir halda milli kimlikdən öndə olmayıb və ola da bilməz. Ona görə də milli kimliyi dini mənsubiyyətinə görə ittiham etmək və həmin dövrü tarixdən imtina xalqın kimliyini unutdurmaq cəhdidir.
Azərbaycan xalqının dini inancından siyasi və ideoloji manipulyasiya üçün istifadə etmək – ictimai sabitliyi pozmaq, məzhəbçilik toxumu səpmək və bütövlüyümüzə qarşı psixoloji müharibə aparmaqdır. Fazil Mustafanın sərgilədiyi yanaşma, istər-istəməz, daxili parçalanma meyillərinə alət ola bilər. Bu isə artıq ziyalı mövqeyi deyil – təhlükəli ritorikadır.
Milli kimliyə qəsd, tarixə qarşı etinasızlıq qəbulolunmazdır!
Fazil Mustafanın təqdim etdiyi bu kitab Azərbaycan xalqına, tariximizə, dini-mədəni mirasımıza xidmət etmir. Bu, tarixi faktları və siyasi reallığı təhrif etməkdir. Bu, öz kökünə qarşı qərəzli və qeyri-obyektiv mövqedir. Və bu cür mövqelər cəmiyyətdə ideoloji təfriqə və milli inamsızlıq mühiti yaradır.
Bu gün tarix yazmaq, tarixə münasibət bildirmək sadəcə intellektual təzahür deyil – bu, ictimai məsuliyyətdir. Şah İsmayıla “İran padşahı” deməklə, Səfəvini “fars dövlətçiliyinin əsası” adlandırmaqla nə tarix dəyişir, nə də xalqın yaddaşı.
Milli tariximizi tarix kimi qorumaq – vətəndaş borcumuzdan əvəlləl qan yadaşımızın qorunması məsuliyyətidir.
Azərbaycanın tarixi qaranlıq deyil – o, şəhid qanı ilə yazılmış, milli ruhla yoğrulmuş bir nur yoludur. Bu yolun üzərinə kölgə salmaq istəyənlər ya bilməyərəkdən yanlış addım atır, ya da bilərəkdən milli iradəyə qarşı mövqe sərgiləyir.
Biz tarixi qorumalıyıq. Biz kimliyimizi qorumalıyıq. Biz öz liderlərimizi, mücadilə tariximizi, əcdadlarımızın yolunu fars tarixçiliyinin, ya da məzhəbi manipulyasiyanın predmetinə çevrilməkdən xilas etməliyik.
Tarix, dini inanc və milli yaddaş – bu xalqın müqəddəs dəyərləridir. Bu dəyərlərlə oynamayın!
Vüqar Dadaşov
Azərbaycan Yazıçılar, Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
26.07.2025″
Avropa.info
