ABŞ-da Tramp administrasiyası Ali Məhkəmənin Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktı (IEEPA) əsasında tariflərə dair qərarından sonra müraciət etdiyi 1974-cü il Ticarət Aktının 122-ci Bölməsinə əsasən tətbiq edilən 10 faizlik müvəqqəti qlobal tarifin müddəti bitməzdən qısa müddət əvvəl yeni tarif tənzimləməsinə hazırlaşır.
Avropa.info xəbər verir ki, Trampın ticarət siyasəti çərçivəsində tətbiq etdiyi müvəqqəti qlobal tarif başa çatıb.1974-cü il Ticarət Aktının 122-ci Bölməsinə əsasən ABŞ Ali Məhkəməsinin Beynəlxalq Fövqəladə İqtisadi Səlahiyyətlər Aktı çərçivəsində tətbiq edilən tariflərin qanunsuz olduğuna qərar verdikdən sonra administrasiyanın tətbiq etdiyi 10 faizlik qlobal tarifin müddəti iyulun 24-ü cümə günü başa çatacaq.ABŞ Prezidenti Trump, Ali Məhkəmənin fevralın 20-də açıqladığı tariflərlə bağlı qərarından sonra 122-ci maddə üzrə səlahiyyətindən müvəqqəti həll yolu kimi istifadə etdi.Sözügedən tənzimləmə çərçivəsində fevralın 24-dən etibarən demək olar ki, bütün ölkələrdən idxal edilən məhsullara 10 faiz gömrük vergisi tətbiq edilib.1974-cü il Ticarət Aktının 122-ci maddəsi prezidentə ödəniş balansı problemləri ilə mübarizə aparmaq üçün müvəqqəti tariflər tətbiq etmək səlahiyyətini verdiyi halda, bu səlahiyyət Konqres tərəfindən uzadılmadığı təqdirdə 150 günlə məhdudlaşır, beləliklə, Tramp administrasiyasının tarif rejimində hüquqi əsas axtarışları yenidən gündəmə gəlib.Bölmə 301 araşdırmaları çərçivəsində yeni addımların atılması gözlənilirTrump administrasiyasının müddəti bitən tarifi əvəz etmək üçün daha qalıcı bir sistem yaratmaq üçün müxtəlif hüquqi vasitələrdən, xüsusilə 1974-cü il Ticarət Qanununun 301-ci Bölməsindən istifadə edəcəyi gözlənilsə də, cari tarif səviyyələrinin böyük ölçüdə saxlanılacağı gözlənilir.Həmin qanunun 301-ci bölməsi ABŞ Ticarət Nümayəndəliyinin Ofisinə (USTR) ticarət müqavilələrini pozan və ya ABŞ ticarətinə mənfi təsir göstərən xarici ticarət təcrübələrini araşdırmaq səlahiyyəti verir.Araşdırma zamanı ədalətsiz ticarət faktları aşkar edilərsə, icra hakimiyyəti orqanı müxtəlif ticarət tədbirləri, o cümlədən gömrük rüsumları ala bilər.ABŞ administrasiyası hazırda 301-ci maddə üzrə müxtəlif araşdırmalar aparır.Bu kontekstdə USTR ilk dəfə mart ayında Çin, Avropa İttifaqı (Aİ), Meksika və Hindistan da daxil olmaqla 16 iqtisadiyyatın istehsal sektorunda struktur həddindən artıq tutum və istehsalla bağlı siyasət və təcrübələrlə bağlı araşdırma başlatdı.Daha sonra 60 ticarət tərəfdaşı barəsində məcburi əməklə istehsal olunan malların idxalına qadağa qoyulması və bu qadağanın effektiv şəkildə həyata keçirilməsi üçün kifayət etmədikləri əsası ilə istintaq başladılıb.Çin, Avropa İttifaqı (Aİ), Kanada, Meksika, Braziliya, Hindistan, Yaponiya, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Cənubi Koreya, İsveçrə, Norveç, Tayvan, Böyük Britaniya və Türkiyə araşdırılan ticarət tərəfdaşları arasında olub.USTR iyun ayında “məcburi əmək” ilə bağlı apardığı araşdırmanın nəticələrini və hərəkətə dair tövsiyələrini açıqlayıb. Araşdırmanın ilkin nəticələrinə görə, ABŞ-ın 60 ticarət tərəfdaşından idxal olunan məhsullara 10 faizdən 12,5 faizədək əlavə gömrük rüsumlarının tətbiqi tövsiyə olunub.ABŞ Ticarət Nümayəndəsi Jamieson Greer, iyulun 21-də qatıldığı televiziya verilişində, 1974-cü il Ticarət Qanununun 301-ci maddəsinə əsasən “məcburi əmək” səbəbiylə aparılan və 60 ölkəni əhatə edən istintaqa işarə edərək, “Tezliklə bəzi addımların atılmasını gözləyirik” dedi. dedi. Greer, sözügedən istintaqın ABŞ ticarətinin təxminən 99 faizini əhatə etdiyini bildirdi.Orta tarif dərəcəsində ciddi dəyişiklik gözlənilmirƏgər Tramp administrasiyası 301-ci bölmə çərçivəsində apardığı araşdırmalar nəticəsində yeni tariflər tətbiq edərsə, qısa müddətdə ABŞ-ın orta tarif səviyyəsində ciddi dəyişiklik gözlənilmir.Yale Universitetinin Büdcə Laboratoriyasının məlumatlarına görə, 21 iyul tarixinə orta tarif dərəcəsi 12,1 faizdir.Mövcud qanuna əsasən, 122-ci maddəyə uyğun olaraq tətbiq edilən tarifin başa çatması da daxil olmaqla, bu ilin sonuna qədər bu nisbətin 9,8 faizə düşəcəyi gözlənilir. Digər tərəfdən, administrasiyanın daha əvvəl elan etdiyi, lakin hələ də tətbiq etmədiyi 301-ci Bölmə çərçivəsində tarif tətbiqi vəziyyətində, ilin sonunda orta tarif dərəcəsinin yüzdə 12,8 olması gözlənilir.Tramp tarif təhdidlərini davam etdirdiyi üçün qeyri-müəyyənlik qalırABŞ-da müvəqqəti qlobal tarifin sona çatması ilə ticarət gündəmində təxminən 5 aylıq sakitliyin sona çatması ilə yeni bir qeyri-müəyyənlik dövrü daxil olur.Ekspertlər belə fikirdədirlər ki, hüquqi baza dəyişsə belə, Tramp administrasiyasının ticarətdə proteksionist siyasəti davam edəcək. ABŞ prezidenti Tramp müxtəlif ölkələrə qarşı tarif təhdidlərini davam etdirir.Nəhayət, iyulun 17-də ABŞ-da baş verən meşə yanğınları və bu yanğınların səbəb olduğu havanın çirklənməsinə görə Kanadanı məsuliyyət daşıyan Tramp, ölkənin ödədiyi gömrük rüsumlarına “bu çirklənmənin dəyərinin” əlavə edilməsi lazım olduğunu bildirmişdi.İyulun 20-də ABŞ Prezidenti 1930-cu il tarixli Tarif Aktının 338-ci maddəsinə uyğun olaraq Kanadadan gələn bəzi məhsullara əlavə 50 faiz gömrük rüsumunun tətbiqini nəzərdə tutan 3 ayrı prezident bəyannaməsini imzaladı və Kanadanın ABŞ-da istehsal olunan avtomobillərə, spirtli içkilərə və süd məhsullarına qarşı “ayrı-seçkilik” tətbiq etdiyini iddia etdi.Kanadadan idxal edilən bəzi mallara tətbiq edilən yeni tarifin avqustun 19-da qüvvəyə minməsi gözlənilsə də, Trampın bu ölkəyə doğru atdığı son addımla ABŞ-Meksika-Kanada Müqaviləsinin (USMCA) nəzərdən keçirilməsi prosesində bazarlıq gücü əldə etməyi hədəflədiyi düşünülür.Digər tərəfdən, iyulun 15-də Tramp administrasiyası 1974-cü il Ticarət Aktının 301-ci bölməsinə uyğun olaraq, “Amerika ticarətinə zərər verən ədalətsiz təcrübələri” əsas gətirərək bəzi Braziliya mallarına 25 faiz gömrük rüsumunun tətbiq edilməsinə qərar verib.Mövcud tariflər ev təsərrüfatlarına ildə təxminən 550 dollara başa gəlirTrampın tarif siyasətlərinin ABŞ iqtisadiyyatına təsiri də yaxından izlənilir.Büdcə Laboratoriyasının məlumatlarına görə, mövcud qaydalara əsaslanan tarif siyasətinin son istehlak qiymətlərinə təsirinin təxminən 0,4 faiz olduğu təxmin edilir.Bildirilir ki, 301-ci maddə ilə gömrük rüsumları tətbiq edilərsə, bu dərəcə iki dəfədən çox olacaq.Təxmin edilir ki, ev təsərrüfatları üçün tariflərin dəyəri hazırda ildə təqribən 550 $ təşkil edir və tariflər Bölmə 301-ə uyğun olaraq tətbiq edilərsə, 1100 dollara qədər yüksələ bilər.Mövcud qanuna əsasən gömrük rüsumlarının yaxın 10 ildə təxminən 1,3 trilyon dollar gəlir gətirəcəyi təxmin edilir. 301-ci maddəyə əsasən tariflər tətbiq edilərsə, bu məbləğin təxminən 2 trilyon dollar olacağı təxmin edilir.
