“Dünyadakı müharibə və konfliktlərin əsas mahiyyəti iqtisadi resurslara nəzarətdir; Vaşinqton Çinin enerji təminatını kəsmək üçün Rusiya, Venesuela və İranın resurslarını nəzarətə götürməyə çalışır, Tehranla isə Hörmüz boğazının birgə idarə olunması üzərində gizli memorandum əldə edilib”.
Avropa.info xəbər verir ki, bunu qlobal güclərin Avrasiya uğrunda mübarizəsini, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin daxili iqtisadi fəsadlarını və ABŞ-nin İrana yönəlik strateji gedişlərini Sosdem.az-a təhlil edərkən Milli Cəbhə Partiyasının (MCP) başqan müavini, siyasi şərhçi Vüqar Dadaşov deyib.
Əsas Geosiyasi Qarşıdurma…
Analitik qlobal sistemdə aparıcı güc mərkəzlərinin dəyişdiyini və əsas hədəfin Pekini zəiflətmək olduğunu diqqətə çatdırıb:
“Dünyada gedən proseslər, konfliktlər və müharibələr ayrı-ayrılıqda təhlil olunsa da, onların mahiyyəti eynidir: qlobal hökmranlıq və iqtisadi resurslara nəzarət uğrunda mübarizə. Bu gün Uzaq Şərqdən Yaxın Şərqə uzanan Avrasiya coğrafiyasına nəzarət dünya iqtisadiyyatına və siyasi üstünlüyə nəzarət deməkdir. Buna görə də əsas geosiyasi qarşıdurma ABŞ ilə Çin arasında gedir. Rusiya isə artıq dünya nizamını müəyyən edən əsas güc statusunu böyük ölçüdə itirib. ABŞ-ın Venesuela, İran və Rusiyaya qarşı siyasətinin əsasında da Çinin enerji təminatını nəzarət altına almaq məqsədi dayanır. Çünki bu ölkələr Çinin əsas enerji mənbələridir və onların resurslarına nəzarət faktiki olaraq Çinə nəzarət deməkdir”.
Rusiya Hərbi Meydanda…
Siyasi şərhçi Ukrayna cəbhəsindəki son vəziyyəti və Rusiyanın tarixi süqut ssenarilərini belə izah edib:
“ABŞ Ukrayna istiqamətində də strateji məqsədlərinin mühüm hissəsinə nail olub. Ukraynanın zəngin təbii sərvətləri və nadir metallarının gələcək istismarı ilə bağlı əldə olunmuş razılaşmalar Vaşinqtonun mövqelərini gücləndirib. Bunun fonunda Rusiya getdikcə daha mürəkkəb vəziyyətə düşür. Son 300 ildə Rusiya imperiyasını birbaşa hərbi güclə məğlub etmək demək olar ki, mümkün olmayıb. Rusiya hərbi meydanda deyil, məhz apardığı böyük müharibələrin yaratdığı daxili siyasi, iqtisadi və sosial böhranların nəticəsində zəifləyib. Birinci Dünya müharibəsindən sonra daxildən dağıldı, Soyuq müharibənin sonunda isə SSRİ iqtisadi tənəzzül səbəbindən parçalandı. Bu gün də oxşar proseslər gedir və Ukrayna artıq Rusiya üzərində ciddi qələbələr əldə edir. Hətta Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin Rusiyanın ən yaxın müttəfiqi olan Belarusa ultimatumu və Aleksandr Lukaşenkonun çarəsiz durumu Rusiyanın tarixi süqutunun açıq sübutudur. Lakin Qərb Rusiyanın tam parçalanmasını istəmir, çünki ondan ən çox Çin faydalana bilər. ABŞ Çinlə məsələni həll edənə qədər Rusiyanın bütövlüyünü qorumaq məcburiyyətindədir”.
İran Tələblərlə Razılaşmasaydı…
MCP rəsmisi ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı və enerji resursları ilə bağlı əldə olunan pərdəarxası anlaşmanın detallarını açıqlayıb:
“Tehran və Vaşinqton arasında zahirən siyasi çəkişmə davam etsə də, İran nefti və enerji ixracı artıq ABŞ-ın strateji maraqlarına uyğun həyata keçiriləcək. Əslində, Hörmüz boğazının ödənişli və nəzarətli sistemə keçməsi ABŞ və İranın ortaq maraqlarına xidmət edir. Bu halda Körfəz ölkələrindən nəinki Çinə, bütövlükdə dünyaya neft və qaz ixracı tam nəzarət altına alınır. Sözsüz ki, İran Vaşinqtonun tələbləri ilə razılaşmasaydı, ABŞ-ın NATO müttəfiqləri ilə birlikdə İrana qarşı genişmiqyaslı müharibə aparacağı şübbəsiz idi. Məhz bu səbəbdən də razılaşma qarşılığında İrana xarici auditoriyada ‘qalib görüntüsü’ hədiyyə edilir. ABŞ Prezidenti Donald Trampın G7 sammitində Ukraynanı dəstəkləmək üçün Avropa liderləri ilə tam razılığa gəlməsi də Qərbin bu qlobal və böyük planlar üzrə vahid mövqedən çıxış etdiyinin bariz sübutudur”.
