Çanaqqala savaşı zamanı döyüş bölgəsində şəhid olan təymən İbrahim Nacinin öz əli ilə yazdığı gündəlik 110 ildən sonra gün işığına çıxıb.
Avropa.info Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, bu gündəlik savaşa dair insanlıq və şiddət dolu anları, həmçinin döyüşün bütün tərəflərini, gənc zabitin baxış bucağından təqdim edir.
Çanaqqala Onsekiz Mart Universitetindən Dr. İsmail Sabah bildirir ki, İbrahim Nacinin gündəliyi onun qohumlarından biri tərəfindən məşhur Çanaqqala kolleksioneri Seyit Ahmet Sılaya e-poçt vasitəsilə göndərilib. Seyit Ahmet Sılay isə gündəliyi satın alaraq nəşr edib. Orijinal gündəlik hələ də kolleksioner tərəfindən qorunur.
21 yaşında Çanaqqala savaşına qatılan İbrahim Naci İstanbuldan döyüş bölgəsinə gəlib və mühahirbə anlarından bəhs edən gündəlik yazmağa başlayıb. Gündəlikdə ailəsinin ünvanını yazıb, “Bu dəftər kimin əlinə keçərsə, şəhid xatirinə yuxarıdakı ünvana göndərilsin” qeydini əlavə edib. Bu, onun şəhid olacağını öncədən hiss etməsi kimi dəyərləndirilir.
Dr. Sabah deyir ki, İbrahim Naci 29 gün ərzində bu gündəliyi davam etdirib. O, 21 iyun 1915-ci ildə Fransızlarla olan şiddətli döyüşlərdə şəhid olub. Gündəlikdə həm döyüşün amansızlığı, həm də Mərmərə dənizindəki düşmən sualtı gəmilərinin yaratdığı təhlükə və əsgərlərin ərzaq təminatı kimi mühüm məsələlər əks olunub.
Gündəlikdə qorxudan yalnız bir dəfə bəhs edilir. İbrahim Naci yazır ki, döyüş meydanına gəlməzdən əvvəl şəhid olmuş zabitlərin məzarlarını görüb və unudulmaq qorxusu onu narahat edib: “Biz də bu torpağın altında unudulacaqmı?” Onun şəhidliyindən sonra gündəlik tabur komandiri yüzbaşı Bedri Əfəndinin əlinə keçir. Bedri Əfəndi gündəliyi oxuyub, İbrahim Nacinin qorxusunu anladığını ifadə edib.
Yüzbaşı Bedri Əfəndi gündəlikdə yazır: “Naci, sən və yoldaşların ölmədiniz. Torpağın altına gömülmədiniz. Siz böyük Türk millətinin qəlbində həmişə hörmətlə xatırlanacaqsınız”. Lakin həmin sözləri tamamlamadan o da 2 iyul 1915-ci ildə başqa bir əməliyyat zamanı şəhid olub.
Dr. Sabah əlavə edir ki, bu gündəlik iki şəhid zabitin öz əl yazıları ilə Çanaqqala savaşını insanlara anlatması baxımından tarixi və insani baxımdan olduqca qiymətlidir. Onların ən böyük qorxusu unudulmaq, ən böyük arzus isə xatırlanmaqdır.
Beləliklə, 110 ildən sonra ortaya çıxan bu gündəlik Çanaqqala savaşını gənc bir şəhid zabitin səmimi və dərindən hiss edilən sözləri ilə yenidən yaşamağımıza imkan verir.
