Azərbaycanlı alimin nüfuzlu beynəlxalq jurnalda İrəvanın Ermənistana güzəşt edilməsi və 1918-ci ilin siyasi-hüquqi prosesləri ilə bağlı elmi məqaləsi dərc edilib.
Avropa.info xəbər verir ki, AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun əməkdaşı, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Zaur Əliyevin Kuba Respublikasının “XXX Aniversario de la Universidad de Cienfuegos Carlos Rafael Rodríguez” Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən, beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləşdirmə bazasında (Web of Science) qeydiyyatda olan “La Revista Universidad y Sociedad” jurnalında “Azərbaycan Cümhuriyyətinin yaradılması və İrəvanın Ermənistan Respublikasına güzəşti (1918-ci ilin siyasi-hüquqi prosesləri)” başlıqlı elmi məqaləsi dərc olunub.
Müəllif məqalədə elmi faktlar, əlyazmalar, arxiv sənədləri və mötəbər müəlliflərə istinad edərək İrəvan şəhərinin tarixən ermənilərə heç bir aidiyyəti olmadığını sübut etməklə yanaşı, 1918-ci ildə baş verən siyasi-hüquqi prosesləri təhlil edir.
Məqalədə göstərilir ki, istinadlar və mənbələrə əsasən, İrəvanın Ermənistan dövlətinə deyil, Ermənistan federasiyasına siyasi mərkəz kimi güzəşt edilməsindən söhbət gedir. Azərbaycan Milli Şurasının protokollarına nəzər saldıqda, sənədlərdə “erməni federasiyası” ifadəsinin yer aldığını görmək mümkündür. İrəvanın güzəşt edilməsi ilə bağlı sənəddə də qeyd olunur: “İrəvan siyasi mərkəz kimi erməni federasiyasına verilir”.
Müəllif beynəlxalq hüququn mövcud normalarına istinad edərək faktlarla sübut edir ki, Batum müqaviləsində İrəvanın güzəştə gedilməsi və ermənilərin hər hansı bir öhdəlik götürməsi ilə bağlı razılaşma yer almamışdır. İrəvan, erməni Milli Şurası ilə Azərbaycan Milli Şurası arasında “centlmen razılaşması” əsasında verilib. 1918-ci ildə erməni cümhuriyyəti yaratmaq üçün paytaxt şəhəri olmadığından Azərbaycan Milli Şurası İrəvanı güzəştə getmişdir. Bunun müqabilində erməni Milli Şurası Yelizavetpol quberniyasının dağlıq hissəsinə – indiki Dağlıq Qarabağa olan iddialarından imtina etməyi öhdəsinə götürmüşdü. Batum müqaviləsində həmin razılaşmanı ehtiva edən hər hansı bir maddə yer almır. Ermənistanın müstəqilliyinin tanınması üçün nəzərdə tutulan maddələrdə isə ermənilərin üzərinə götürdükləri öhdəlikləri özləri də pozublar.
Müəllif hüquqi və siyasi razılaşmalarla bağlı beynəlxalq təcrübəyə əsaslanaraq İrəvan və ətrafındakı Azərbaycan torpaqlarının ermənilərə verilməsi barədə, həm 4 iyun 1918-ci il tarixli Batum müqavilələrinin, həm də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının 29 may 1918-ci il tarixli qərarının hüquqi qüvvəsini itirdiyini elmi əsaslarla izah edir.
Müəllif sonda qeyd edir ki, dünya Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanıyıb, mövcud dünya xəritəsi qəbul olunub. Lakin dünya eyni zamanda tarixi həqiqətləri də bilməlidir. Belə yanaşma bizə qarşı da tətbiq olunmalıdır. Beynəlxalq hüquqda tarixi amillər öz rolunu oynayır və presedent hüququ mövcuddur. Buna görə də Azərbaycanın mövqeyini möhkəmləndirən kifayət qədər amillər var: tarixi, hüquqi və siyasi.
Qeyd edək ki, Zaur Əliyevin “Zəngəzur dəhlizi”, “İrəvan şəhərinin hüquqi statusu”, “31 mart soyqırımı”, “Uydurma erməni soyqırımı” və digər başlıqlı məqalələri də beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləşdirmə bazaları olan Web of Science və Scopus qeydiyyatında olan jurnallarda dərc edilib. Həmçinin müəllifin bu mövzular üzrə kitabları da mövcuddur.
Məqalə ilə saytın səhifəsində tanış olmaq olar: https://rus.ucf.edu.cu/index.php/rus/article/view/5400
