Müasir dövrdə müharibə artıq yalnız cəbhə xəttində aparılmır, münaqişələr getdikcə daha çox ekranlarda, informasiya axınında və iqtisadi mexanizmlərdə formalaşır.
Yaxın Şərq üzrə mütəxəssis və qlobal müdafiə yazarı Eylem Okumuş Avropa.info-ya açıqlamasında bildirib ki, müasir qarşıdurmalar üç əsas istiqamətdə inkişaf edir. Bunlar liderlərin mesajları, informasiya müharibəsi və iqtisadi maraqlardır.
Onun sözlərinə görə, bu üç sahə bir-biri ilə sıx bağlıdır və hər biri münaqişələrin nəticəsinə birbaşa təsir edir.
Okumuş qeyd edib ki, əvvəlki dövrlərdə dövlət başçıları mesajlarını daha nəzarətli şəkildə verirdilər, lakin indi sosial media vasitəsilə yayılan tək bir paylaşım belə beynəlxalq proseslərə təsir göstərə bilir. “Sosial media artıq sadəcə kommunikasiya vasitəsi deyil, birbaşa təsir və güc alətidir,” – deyə o vurğulayıb.
Ekspertin fikrincə, informasiya müharibəsi müasir qarşıdurmaların ən kritik elementlərindən birinə çevrilib. Yanlış və ya təhrif olunmuş məlumatların sürətlə yayılması nəticəsində ictimai rəy formalaşdırılır və bu, real proseslərə təsir edir. Okumuş bildirib ki, “yalan məlumatlar çox sürətlə yayılır, lakin həqiqətin təsiri gec hiss olunur və çox vaxt arxa plana keçir.” Onun sözlərinə görə, bu, “zamanında yayılan yanılsama” adlandırıla biləcək yeni bir təhlükə yaradır.
Mütəxəssis iqtisadi faktorların da müharibələrin gedişində həlledici rol oynadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, silah istehsalçıları, enerji şirkətləri, logistika və sığorta sektoru kimi sahələr münaqişələrdən birbaşa faydalana bilir. “Böhran bəzi güclü oyunçular üçün gəlirə çevrilir, bu isə münaqişələrin uzanmasına səbəb ola bilər,” – deyə Okumuş bildirib.
O əlavə edib ki, enerji xətlərindəki fasilələr, ticarət yollarının dəyişməsi və artan risklər iqtisadi bazarda yeni güc balansları yaradır. Bu proseslər nəticəsində iqtisadi üstünlük uzunmüddətli strateji üstünlüyə çevrilir.
Eylem Okumuş həmçinin hazırkı nisbi sakitliyin aldadıcı ola biləcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu dövr əslində tərəflərin yenidən mövqeləndiyi və gücləndiyi bir mərhələdir: “Sakitlik sülh demək deyil. Bu, qarşıdakı daha böyük gərginliklər üçün hazırlıq dövrüdür”.
Ekspert sonda qeyd edib ki, müasir geosiyasi mühiti düzgün qiymətləndirmək üçün yalnız siyasi deyil, həm də informasiya və iqtisadi faktorlar birlikdə analiz edilməlidir. Onun sözlərinə görə, “hakimiyyət yalnız sahədə deyil, eyni zamanda ekranda, bazarda və məlumat axınında müəyyən olunur”.
Avropa.info
