Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) baş direktoru Tedros Adhanom Ghebreyesus, Konqo Demokratik Respublikasında (DRC) Ebola epidemiyasının rekorda görə ikinci ən böyük və indiyə qədər görülən ən sürətlə yayılan epidemiya olduğunu söylədi.
Avropa.info xəbər verir ki, Qebreyesus Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Cenevrədəki ofisində, ÜST-nin baş qərargahında Akkreditasiya olunmuş Mətbuat Assosiasiyasının (ACANU) üzvü olan jurnalistlərlə görüşüb və qlobal sağlamlıq problemləri ilə bağlı qiymətləndirmələr aparıb.
“DRC-də Ebola epidemiyası qeydə alınmış ikinci ən böyük və indiyə qədər gördüyümüz ən sürətlə yayılan epidemiyadır.” Qebreyesus açıqlamasından istifadə edərək, yoluxma sayının 6 mini keçdiyini, ölənlərin isə 3 minə çatdığını qeyd edib.
Qebreyesus, epidemiyanın hazırda altı əyalətdə 60 sağlamlıq bölgəsini əhatə etdiyini və çox geniş bir coğrafi ərazini əhatə etdiyini vurğulayaraq, “İturi əyaləti epidemiyanın episentri olmağa davam edir, hadisələrin yüzdə 85-i və ölümlərin isə 88 faizini təşkil edir”.
Ən narahatedici vəziyyətin ölümlərin çoxunun müalicə mərkəzlərindən kənarda baş verməsi olduğunu vurğulayan Ghebreyesus, epidemiya səbəbiylə ölənlərin təhlükəsiz şəkildə dəfn edilməməsinin infeksiyanı gücləndirdiyini qeyd etdi.
Qebreyesus, “Bir çox ölüm halları (DRC-də) məlum təmaslar siyahısında olmayan insanlar arasında baş verir. Bu o deməkdir ki, bizim bilmədiyimiz yoluxma zəncirləri var. Epidemiya hər bir zəncir tapılana və qırılana qədər davam edəcək. Bu vəziyyət DRC, qonşuları və bütün bölgə üçün təhlükə yaratmağa davam edəcək”.
Ebola epidemiyasının bu bölgədəki insanların üzləşdiyi tək sağlamlıq təhlükəsi olmadığını vurğulayan Ghebreyesus, DRC-nin bu bölgəsinin onilliklərdir qarşıdurma, köçkünlük, yoxsulluq və aclıq səbəbindən əziyyət çəkdiyini söylədi.Ghebreyesus, ÜST-nin DRC hökumətinin rəhbərliyi altında Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzləri (Afrika CDC) və bir çox digər təşkilatlarla əməkdaşlıq edərək cavab tədbirlərinin bütün sahələrini genişləndirmək üçün çalışdığını vurğulayaraq, burada 330 tondan çox təcili yardım və 300-dən çox mütəxəssis təyin etdiklərini qeyd etdi.
Bundibugyo virusuna qarşı iki yeni peyvənd üçün İngiltərə və Kanadada təhlükəsizlik sınaqlarının aparıldığını bildirən Qhebreyesus, “Əvvəlki Ebola epidemiyalarının əksəriyyətindən məsul olan Zaire ebolavirusuna qarşı təsdiqlənmiş peyvənd də var, lakin bunun Bundibugyo virusuna qarşı təsirli olub olmadığını bilmirik. Oktyabr və ya noyabrda başlayacaq DRC.” dedi.Qebreyesus qeyd edib ki, Qəzzada humanitar böhran dərinləşir və qış ayları yaxınlaşdıqca böyük ictimai sağlamlıq riskləri artmaqdadır.
“Qəzzanın onsuz da həddən artıq yüklənmiş səhiyyə sistemi bu artımları idarə etmək üçün zəif təchiz olunub.”Bir çox insanın izdihamlı çadır düşərgələrində məcburi köçkün qaldığını xatırladan Qebreyesus, “Daşan kanalizasiya, yığılan tullantılar və təhlükəsiz suya çıxışın məhdudlaşdırılması getdikcə daha təhlükəli şərtlər yaradır. Bu il suyun çirklənməsi artmaqdadır və kəskin sulu ishal halları demək olar ki, iki dəfə artıb. Yağışların başlaması ilə sel sularının sel sularının yayılması və sel sularının daha da genişlənməsi ehtimalı var. Xəstəlik riski Qəzzanın onsuz da həddindən artıq yüklənmiş səhiyyə sistemi bu artımları idarə etmək üçün təchiz olunmur.” qiymətləndirməsini etdi.
Qəzzada reabilitasiyaya ehtiyacın böyük olduğunu qeyd edən Qebreyesus, əzaları amputasiya edilən 6600-dən çox insanın uzunmüddətli reabilitasiya və protez və ya ortopedik xidmətlərə ehtiyacı olduğunu vurğulayıb.Qebreyesus, “Əlil arabası və qoltuq dəyənəyi kimi köməkçi vasitələrin Qəzzaya daxil olmasına baxmayaraq, ÜST-nin 2 ildən artıqdır ki, Qəzzəyə protez və reabilitasiya avadanlığı göndərməsinə icazə verilməyib. Nəticədə, əzalarını itirənlərin yalnız kiçik bir hissəsi protez aparatları ala bildi.
Biz yenə də xalqa tibbi yardım, tibbi yardım və tibbi avadanlıqların maneəsiz çatdırılmasını tələb edirik. Qəzzadakı fələstinlilərin ehtiyaclarını qarşılamaq üçün lazım olan miqyasda”.
“Qilas edilən hər bir həyat çox vacibdir”Qəzzaya daha çox humanitar yardım çatdırmaq üçün İsrailə hansı təzyiq göstərilməlidir? Suala cavab verən ÜST-nin Humanitar Yardım, Fəlakət Fəaliyyəti və Sağlamlıq Fövqəladə Hallara Müdaxilə Bölməsinin rəhbəri Teresa Zakaria, illər ərzində bir çox fərqli böhran bölgələrində şərtlər nə qədər məhdud, çətin və mürəkkəb olsa da, həmişə edilə biləcək şeylərin olduğunu bildirdi.”Hələ də xilas edilmiş hər bir həyat çox vacibdir.
Bu, bizi ümidsizliyə qapılmamağa və işi davam etdirməyə sövq edir. 2023-cü ilin oktyabr ayından biz ÜST və regional səhiyyə qrupunu, eləcə də yerdə qalan və ayrılmaqdan imtina edən bir çox tərəfdaşlarımızı xidmətlərin lazımi şəkildə davam etdirməsini təmin etmək üçün gördük.
Biz bütün dünyanı daha yaxşı və təhlükəsiz şəraitdə insanların kifayət qədər kollektiv tələbatın olmasını təmin etmək üçün çağırmağa davam edirik.” Zəkəriyyə dedi. dedi.Qəzzəyə az miqdarda humanitar yardımın da olsa icazə verilməsinin vacibliyinə işarə edən Zəkəriyyə Qəzzaya maneəsiz giriş və orada əziyyət çəkən əhali üçün daha humanist şərait tələb edib.”Nepalda 1000-dən çox ölüm xəbəri verilib, minlərlə insan itkin düşüb”Qebreyesus qeyd edib ki, Nepal-Çin sərhədində keçən həftə baş verən daşqın dağıdıcı insan tələfatına və geniş dağıntılara səbəb olub.Axtarış-xilasetmə işlərinin davam etdiyini qeyd edən Qebreyesus, “Nepalda 1000-dən çox insanın öldüyü bildirildi, minlərlə adam hələ də itkin düşüb.
Çində də ölənlər və itkin düşənlər var. Yollara, körpülərə, elektrik və rabitə şəbəkələrinə ziyan dəydiyi üçün bütün icmalar təcrid olunmuş vəziyyətdə qaldı və bir çox səhiyyə obyekti artıq məhv edilmədi” dedi. dedi.Ghebreyesus, fəlakətdən bir neçə saat sonra və Nepal hökumətinin tələbi ilə təcili tibbi yardım, infeksiyaların qarşısının alınması və nəzarət ləvazimatları və müvəqqəti obyektləri səfərbər etdiklərini xatırladıb.Nepalda nəzarəti və müdaxiləni gücləndirmək üçün vəsait ayırdıqlarını və əlavə işçilər təyin etdiklərini vurğulayan Ghebreyesus, “Hazırda ən böyük narahatlığımız epidemiya riski və ehtiyacı olanlar üçün əsas sağlamlıq xidmətlərinin bərpasıdır” dedi. qiymətləndirməsini etdi.Ebola Afrikada minlərlə insanın ölümünə səbəb olubBir növ hemorragik qızdırmaya səbəb olan Ebola virusu ilk dəfə 1976-cı ildə Sudanın Nzara və DRC-nin Yambuku bölgələrində eyni vaxtda epidemiyalarla ortaya çıxdı.DRC-də epidemiya Ebola çayı yaxınlığındakı kənddə başladığı üçün xəstəlik bu çayın adını daşıyır.Ebola virusu 2013-cü ilin dekabrında Qərbi Afrikada yayılıb. 2014-2017-ci illər arasında Qvineya, Liberiya və Syerra Leonedə müşahidə olunan epidemiyada 30 min insan virusa yoluxub, 11 mindən çox xəstə isə dünyasını dəyişib.Mayın 15-də DRC-nin şərqindəki İturi əyalətində 246 şübhəli hadisə və 65 ölüm hadisəsindən sonra ölkədə epidemiya elan edilib.
Rəsmilərin sözlərinə görə, may ayında ortaya çıxan Bundibugyo Ebola variantı üçün təsdiqlənmiş müalicə və ya peyvənd yoxdur.
