1918-ci il mayın 28-də yaradılmış Azərbaycan Cümhuriyyəti cəmi 23 ay olmasına baxmayaraq, ölkədə böyük işlər görüb. Bunlardan biri də ordu quruculuğu sahəsində həyata keçirilən tədbirlər idi. 

2020-ci il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-dək 44 gün davam edən Qarabağ müharibəsində gücünü nümayiş etdirən Azərbaycan ordusu ildönümünü məğlubiyyət və işğal acısı ilə deyil, qələbənin qüruru, torpaqlarının işğaldan azad edilməsi ilə qeyd edir.

1918-ci il mayın 28-də müstəqilliyini elan edən Azərbaycanda Osmanlı zabitlərinin töhfələri ilə qurulan ordu Türkiyə Silahlı Qüvvələri ilə əməkdaşlıq sayəsində bu gün bölgənin ən güclü orduları sırasındadır. 

Azərbaycan ordusu hökumətin 26 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə əvvəllər çar Rusiyası ordusunda xidmət etmiş azərbaycanlı zabitlər tərəfindən yaradılıb.

İlk müqavilə Osmanlı İmperiyası ilə imzalandı

Avqustun 1-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi İşlər Nazirliyi yaradıldı, dekabrın 25-də general Səməd bəy Mehmandarov hərbi nazir, general-leytenant Əliağa Şıxlinski isə nazir müavini təyin edildi.

Azərbaycan hökuməti Osmanlı İmperiyası ilə ilk müqaviləsini Batumidə imzaladı.

[Dövrün Hərb Naziri Ənvər Paşa | Foto: DepoPhotos]

Müqavilənin 4-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan hakimiyyəti Osmanlıdan hərbi yardım istəyib. O vaxtkı hərb naziri Ənvər paşaya Bakını və Azərbaycanın digər vilayətlərini erməni və bolşevik quldur dəstələrindən azad etmək üçün qardaşı Nuri Paşanın (Killigil) komandanlığı altında ordu yaratmaq tapşırılmışdı.

Qafqaz İslam Ordusu

“Qafqaz İslam Ordusu” adlandırılan Osmanlı ordusu 1918-ci il sentyabrın 15-də Azərbaycan ordusu ilə birlikdə Bakını azad etdi.

Osmanlı İmperiyasının qəhrəman “Qafqaz İslam Ordusu”

Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı İmperiyası məğlub olanda Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycanı tərk etməli oldu, lakin Qafqaz İslam Ordusunun bəzi zabitləri Azərbaycan ordusuna təlim keçmək üçün ölkəni tərk etmədilər.

[Bakıda Qafqaz İslam Ordusu | Foto: DepoPhotos]

Azərbaycan yenidən müstəqildir

1920-ci il aprelin 28-də Sovet ordusunun ölkəni işğalı ilə Azərbaycan Respublikası sona çatdı və milli ordu buraxıldı. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılması ilə Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdi və ordu yenidən quruldu.

1998-ci ildə o vaxtkı prezident Heydər Əliyevin fərmanı ilə 26 iyun rəsmi olaraq “Silahlı Qüvvələr Günü” elan edilib.

Hərbi təhsil sisteminin daha da inkişaf etdirilməsi məqsədilə Heydər Əliyev 1999-cu il yanvarın 20-də Hərbi Akademiyanın yaradılması haqqında fərman imzaladı.

Türkiyə hər zaman Azərbaycanın yanındadır

Türkiyə Azərbaycanı ilk tanıyan ölkə olub və Türkiyə hər sahədə olduğu kimi hərbi sahədə də Azərbaycanı dəstəkləyib. 1992-ci ildən indiyədək iki ölkə arasında hərbi məsələlərlə bağlı 100-ə yaxın saziş və protokol imzalanıb.

Sazişlərə uyğun olaraq Türkiyə Azərbaycana müdafiə sənayesinin inkişafı və hərbi ekspertlərin hazırlanmasında yardım edib. Bir çox azərbaycanlı Türkiyədə hərbi məktəblərdə təhsil alıb və Türkiyənin də töhfələri ilə Azərbaycan Hərbi Akademiyası NATO standartlarında təhsil verən bir quruma çevrilib.

İki ölkə 2013-cü ildə imzalanmış memoranduma uyğun olaraq hər il birgə atəş təlimləri keçirməyə başlayıb. İkitərəfli təlimlərlə yanaşı, Gürcüstan və Pakistanın da iştirakı ilə üçtərəfli təlimlər keçirilib.

Hər il keçirilən “TurAz Qartalı” və “TurAz Şahini” təlimləri ilə iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələri arasında koordinasiya və əməkdaşlıq gücləndirilib.

Bu prosesdə Türkiyə ilə Azərbaycan arasında müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq da inkişaf edib. Əsasən Rusiya istehsalı olan silah və hərbi maşınlara sahib olan Azərbaycan Türkiyənin müdafiə sənayesi şirkətlərinin istehsal etdiyi silah və sursatları da alaraq, döyüş gücünü artırıb.

32 illik işğal 44 günə başa çatıb

Azərbaycan ordusu illərlə keçirdiyi təlimlərdə əldə etdiyi təcrübəni 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başladığı əməliyyatla əsl döyüşə köçürüb.

Azərbaycan ordusu 44 günlük müharibədə 5 şəhər mərkəzini, 4 qəsəbəni, 286 kəndi azad edib. Bundan sonra Ermənistan məğlubiyyətini etiraf etdi. Azərbaycan müharibədə 2900-dən çox şəhid verib.

Azərbaycan heç vaxt təslim olmamış, torpaqlarını almaqla bütün dünyaya “Qarabağ Azərbaycandır” idealını qəbul etdirmişdir.

Şanlı türk bayrağı Qarabağda asıldı.

Qarabağda Bayraktar küləyi

İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Ermənistan ordusuna qarşı silahlı pilotsuz uçuş aparatlarından (PUA) geniş istifadə edib.

Ermənistan ordusuna məxsus çoxlu sayda silah və sursat Azərbaycan PUA-ları tərəfindən məhv edilib. PUA-ların çəkdiyi döyüş görüntüləri Azərbaycanda sevinc hissi doğursa da, erməni tərəfinə psixoloji mənfi təsir göstərib.

Bayraktar TB2 SİHA-ların da qardaş ölkəmiz Azərbaycanın Qarabağ işğalına son qoymasında mühüm rolu olub.

Azərbaycan Ordusu Ermənistana qarşı əməliyyat zamanı milli və əslən Baykar tərəfindən hazırlanmış Bayraktar TB2 PUA-larından bütün cəbhə xəttində istifadə edib.

Müdafiə analitiklərinin təsdiq etdiyi araşdırmalara görə, Bayraktar TB2 PUA-ları ilə Ermənistan Ordusuna məxsus çoxlu sayda hava hücumundan müdafiə sistemi, radar sistemləri, tanklar, zirehli texnika, yük maşınları, sursat anbarları, mövqe və bölmələr məhv edilib.

Azərbaycan Ordusunun dünyanı heyrətə gətirən bu uğuru dünya mediası və müdafiə mütəxəssisləri tərəfindən Türkiyə PUA-larının döyüş tarixini dəyişdirərək, oyun dəyişən gücə çatması kimi şərh edilib.

Azərbaycan ordusunun yeni qüvvəsi: “komandolar”

İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Azərbaycan ordusunun Türkiyə Silahlı Qüvvələri (TSQ) modelinə uyğun yenidən qurulmasına başlanılıb və komando briqadaları yaradılıb.

Əksəriyyəti Türkiyədə təhsil almış və istənilən döyüş şəraitində xidmət edə bilmək üçün tələb olunan standartlara uyğun təlim keçmiş Mavi Bereli komandoları Azərbaycan ordusunun çəkindirici elementlərindən və yeni güclərindən biri kimi tanınır.

Komandoların uğurunu 2022-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan ordusunun təxribatından sonra başladılan əməliyyat sübut etdi.

Komando bölmələri Ermənistan-Azərbaycan sərhədindəki bütün strateji yüksəklikləri və dominant məntəqələri qısa zamanda nəzarətə götürüb.

Prezident Ərdoğan: Azərbaycan tək deyil

Başda prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan olmaqla Türkiyə dövlət rəsmiləri müharibənin ilk anlarından Azərbaycanın tərəfində olduqlarını tez-tez bəyan edirdilər. Türkiyə üçüncü ölkələrə xəbərdarlıq edib ki, Azərbaycanın hüquqlar uğrunda mübarizəsinə qarışmasın. Türkiyənin bu dəstəyi Azərbaycan xalqının və ordusunun ruh yüksəkliyini artırdı.

Prezident Əliyev Qarabağla bağlı etdiyi hər çıxışında Ərdoğanın “Azərbaycan tək deyil” sözlərinin üçüncü güclərin müharibəyə qarışmasının qarşısını aldığını, Türkiyənin dəstəyini heç vaxt unutmayacaqlarını bildirib.