Türkmənistanın ümummilli lideri Berdiməhəmmədov Azərbaycana rəsmi səfərə gəlib. Prezidentlər Ərdoğan və Əliyevin Türkmənistanın Türk Dünyasına doğru addımlarını təşviq etdiyi deyilir və bu səfər Türkmənistanın dünyaya mesajı olaraq vurğulanır: “Biz Türk Dünyasının bir parçasıyıq”.
Avropa.info xəbər verir ki, Türkmənistanın Ümummilli Lideri və Xalq Xəzinəsinin sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədov bu yaxınlarda Azərbaycanda iki günlük rəsmi səfərdə olub.
Bakıda ilk olaraq Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə görüşən Berdiməhəmmədov səfərinin ikinci günü Qarabağa səfər edib.
Türkmənistanın Ümummilli Lideri Berdiməhəmmədovun Bakıya və Qarabağa səfəri Türk Dünyasında maraqla qarşılanıb.
Doktor Medihanur Arqalı Türkmənistanın Ümummilli Liderinin Azərbaycana səfərinin əhəmiyyətini və Türk Dünyasının birliyi istiqamətində atılan addımları TRT Xəbər üçün dəyərləndirib.
“Biz Türk dünyasının bir parçasıyıq” mesajı
Qarabağ Türk Dünyasının kollektiv yaddaşında dərin izlər qoymuş bir bölgədir.
“Türkmənistanın Ümummilli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun Qarabağa səfəri simvolik diplomatik addımdan çox daha artıqdır” deyən doktor Medihanur Arqalı əlavə etdi: “Bu səfər “Türk dünyasının bir parçasıyıq” mesajını dünyaya elan edən səssiz, lakin güclü bir iradə bəyanıdır”.
Türkmənistanın neytrallıq siyasətinə görə regional məsələlərdən çoxdan uzaq olduğunu və Xəzər dənizinin statusuna görə Azərbaycanla münasibətlərinin pozulduğunu nəzərə alan Dr.Arqalı bu səfərin yeni eranın qapısını açdığını bildirib və Türkmənistanın öz neytrallığını türk dünyasının ortaq maraqlarına uyğun aktiv diplomatiyaya çevirməyə başladığını vurğulayıb:
Türkmənistanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatında (BMT) neytrallıq statusu onun uzun müddətdir regional inteqrasiya proseslərindən uzaqlaşmasının səbəbi olub. Lakin qlobal tarazlıqların dəyişməsi ilə “neytrallıq” anlayışı yeni mənalar qazanmışdır.
Berdiməhəmmədovun Qarabağa səfərini simvolik jest kimi yox, Türk Dünyası ilə mehribanlıq körpülərini gücləndirməyə yönəlmiş strateji addım kimi şərh etmək lazımdır. Şübhəsiz ki, Türkmənistan tərəfsizliyini qoruyaraq Türk Dünyası ilə inteqrasiya yolunda addım atıb. Bu proses Türkmənistanın öz xarici siyasət balanslarına uyğun formalaşan mərhələli yaxınlaşma kimi şərh edilməlidir. Qısa müddətdə köklü dəyişiklik gözlənilməsə də, atılan addımlar və verilən mesajlar Türk Dünyası ilə əlaqələrin getdikcə dərinləşdiyini nümayiş etdirir.
Türkmənistan Türk Dövlətləri Təşkilatına tamhüquqlu üzv olacaqmı?
Türkmənistan müşahidəçi statusundan Türk Dövlətləri Təşkilatına (TOC) tamhüquqlu üzv olmaq yolunda mühüm mərhələlər keçib. Oktyabrda Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılan TOK Liderlər Zirvə toplantısında Türkmənistanın tamhüquqlu üzvlüyünün müzakirə ediləcəyi və rəsmiləşdirilməsi gözlənilir.
Doktor Medihanur Arqalı bildirib ki, Berdiməhəmmədovun Qarabağa səfəri tərəflər arasında etimadı artıran bir siqnaldır:
“Bu addımla Türkmənistan təşkilatda müşahidəçi olmaqla yanaşı, onun qərar qəbuletmə mexanizmlərində də fəal iştirakçıya çevriləcək. Bu, Türk Dünyasının regional inteqrasiya prosesində yeni səhifə açacaq”.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan illərdir Türk Dünyası ilə bağlı fikirlərini israrla ifadə edən liderdir.
Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) təşkilatlanmasında Türkiyənin oynadığı fəal rol və Türkmənistana göstərilən səmimi dəstək bu prosesin sürətləndirilməsinə mühüm töhfə verdi.
Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev isə xüsusilə Qarabağ zəfərindən sonra Türk Dünyası ilə inteqrasiyanın ən güclü tərəfdarlarından birinə çevrilib.
Prezident Ərdoğan və Əliyev Türkmənistanın Türk Dünyasına doğru addımlarını təşviq ediblər
Azərbaycanın xarici siyasətində türk dünyası ilə əlaqələrin prioritet olduğunu ardıcıl olaraq bəyan edən Prezident İlham Əliyev təkcə Qarabağda qazandığı uğurlarla deyil, həm də Türk Dünyası ilə qurduğu çoxşaxəli əlaqələri ilə regional siyasətdə yeni səhifə açıb.
Doktor Medihanur Arqalı bildirib ki, “Azərbaycanın ŞKTC və Türkmənistana doğru atdığı addımlar Bakının həm enerji, həm təhlükəsizlik, həm də türk dünyasının siyasi bütövlüyü naminə addımlar atmaq istəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bu mövqe TDT daxilində tam birliyə nail olmaq iradəsinin ən güclü göstəricilərindən birinə çevrilib”.
Dr. Arqalı prezident Ərdoğan və Azərbaycan prezidenti Əliyevin Türkmənistana yanaşmalarında qardaşlıq və tarixi bağları ön planda tutduqlarını vurğulayaraq, iki liderin bu yanaşmasının Berdiməhəmmədovlar ailəsinin Türk Dünyasına doğru addımlarını təşviq etdiyinə diqqət çəkib.
Türk birliyi: Xəyaldan gerçəkliyə gedən yol
Doktor Medihanur Arqalı Ziya Gökalpın türk birliyi ideyalarına toxunaraq dedi:
“Ziya Gökalp bu bölgənin ən aydın beyinlərindən biri olaraq əsərlərində türk millətinin birlik arzusunu dərindən araşdırmışdı. Onun üçün bu birlik romantik bir xəyal deyil, tarixi bir tale idi”.
“Bu gün Türkiyə, Azərbaycan və Türkmənistan arasında qurulan qardaşlıq körpüsü təkcə iqtisadi və ya siyasi əməkdaşlıqdan ibarət deyil, həm də tarixi şüurun oyanışıdır” deyən Dr.Arqalı türk birliyi idealına gedən yolda təkcə emosional bağların və tarixi qardaşlığın deyil, həm də enerji diplomatiyasının vacibliyini vurğulayır.
2021-ci ildə Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında imzalanan “Dostluq” müqaviləsi Türk dünyasının birlik yolunda kritik dönüş nöqtəsi oldu.
Uzun illər mübahisə predmeti olan Xəzər dənizindəki “Dostluk” (keçmiş Serdar) yatağının birgə istismarı iki dövlətin enerji sahəsində əməkdaşlıqdan əlavə, Türk Dünyasının ortaq maraqları naminə birgə hərəkət edə biləcəyini nümayiş etdirdi. Bu razılaşma Türkmənistan təbii qazının Azərbaycan üzərindən Türkiyəyə, oradan da Avropaya çatdırılması imkanını yaratdı. Yəni enerji təkcə ticarət vasitəsi deyil, həm də Türk Dünyasının geosiyasi əlaqələrini gücləndirən strateji alətə çevrilib.
Berdiməhəmmədovun Qarabağa səfəri Turana gedən yolda tarixi addımdır.
Qarabağ mübarizəsi, Bakıda imzalanan müqavilələr, Ankarada keçirilən qardaşlıq görüşləri, Aşqabaddan gələn isti mesajlar…
Doktor Medihanur Arqalı, “Bu torpaqlarda təkcə ürəkdən gələn qardaşlıq bağları deyil, həm də dəmiryolları, enerji xətləri və ortaq bazarlarla gücləndirilmiş konkret birlik iradəsi var” dedi.
Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfərindən maraqlı məqamlar
“Türkmənistan-Azərbaycan münasibətlərini üç sözlə ümumiləşdirmək olar: qardaşlıq, mehriban qonşuluq və əməkdaşlıq”, – deyən Qurbanqulu Berdiməhəmmədov iki ölkə arasında münasibətlərin tarixi təməllərə söykəndiyini, xalqların ortaq tarixi və ehtiyaclarının qarşılıqlı anlaşması çərçivəsində tərəqqi üçün siyasi və iqtisadi resursların səfərbər edildiyini qeyd edib.
Berdiməhəmmədov bildirib ki, Azərbaycana səfərinin əsas məqsədi ikitərəfli münasibətləri daha da dərinləşdirmək, əldə edilmiş nailiyyətləri möhkəmləndirmək, yeni layihələr və əməkdaşlıq sahələrini sürətləndirməkdir.
İlham Əliyev deyib: “Xalqlarımızı dərin qardaşlıq ənənələri birləşdirir və bu əlaqələr müstəqillik dövründə daha da möhkəmlənib. Biz bir çox sahələrdə uğurla əməkdaşlıq edirik, hər iki ölkə müstəqil siyasət yürüdür, gələcəyə inamla baxır. Bizim tarixi əlaqələrimiz bu gün qurduğumuz əlaqələr üçün möhkəm zəmin yaradır. Əminəm ki, bu səfər əlaqələrimizə yeni təkan verəcək”.
Berdiməhəmmədov Qarabağa səfərinə Füzuli Beynəlxalq Hava Limanından başlayıb. Ona işğaldan azad edilmiş ərazilərdə tikilmiş Füzuli, Zəngilan və Laçın Beynəlxalq Hava Limanları barədə məlumat verilib.
Dövlət başçıları Ermənistanın 30 illik işğalı zamanı Füzulidə baş vermiş dağıntı və vandalizm əlamətlərinə baxıblar. Berdiməhəmmədova şəhərin ümumi şəhərsalma planı çərçivəsində həyata keçirilən və planlaşdırılan layihələr barədə də məlumat verilib.
Əliyev və Berdiməhəmmədov daha sonra Şuşaya gedib, burada tikilən ilk yaşayış kompleksinə baş çəkiblər. Onlar hazırda tikintisi davam edən Yeni Şuşa məscidinə də baxış keçiriblər.
Səfər zamanı ziyarətçilər Şuşadakı Yukarı Gövhər Ağa məscidində, tanınmış rəssam Bülbülün ev muzeyində və Mehmandarovlar ailəsinin tarixi malikanəsində olublar.
Əliyev və Berdiməhəmmədov Qarabağ atlarının tanıtıldığı Cıdır düzünü də gəziblər. Əliyev Berdiməhəmmədova “Dostluk” adlı Qarabağ atı hədiyyə edib.
