İsrail və ABŞ-ın Suriyada fərqli yollarla irəlilədiyi müşahidə edilir. Müttəfiqlər hələlik bölgə siyasəti ilə bağlı açıq toqquşma həddinə gəlməyiblər, ancaq ekspertlərin fikirincə Netenyahunun atdığı addımlar Trampın yeni Suriya vizyonuna zərbə vura bilər.
Avropa.info-nun məlumatına görə, İsrail çərşənbə günü Dəməşqi bombalayıb, müdafiə nazirliyinin bir hissəsini partladıb və prezident sarayının yaxınlığında zərbələr endirib. Tel-Əviv hücumlarını Suriyadakı dürzi azlığını qorumaq cəhdi olaraq təqdim edir. Netenyahu kabineti İsrailin Suriyaya hücumunu 150 min sayı olan dürzilərin çağırışı ilə həyata keçirdiyini iddia edir.
İsraillə yaxın əlaqələri ilə tanınan məşhur suriyalı dürzi Şeyx Hikmət əl-Həcri isə Tel-Əvivi dəstəyə çağırıb. Lakin Suriyanın əksər dürzi liderləri İsrailin müdaxiləsini rədd edirlər.
ABŞ “bütün yollar Dəməşqə çıxır” deyir, İsrail nə istəyir?
İsrailin özünü Suriyanın cənubundakı bir bölgədə dürziləri qoruyan dominant güc kimi göstərməsi Tramp administrasiyasının baxışı ilə ziddiyyət təşkil edir. ABŞ bu ilin əvvəlində İsrailin Suriyanın şimal-şərqində əlavə qoşun yerləşdirilməsi tələbini rədd edib.
Tramp administrasiyası Suriyadakı hərbi mövcudluğunu azaltmaq və Dəməşqin NATO üzvü Türkiyə, nağd pulla zəngin Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı kimi ABŞ müttəfiqləri tərəfindən dəstəklənən mübahisəsiz bir güc mərkəzinə çevrilməsini təmin etmək istəyir. Trampın milyarder dostu, ABŞ-ın Ankaradakı səfiri Tom Barrak ötən həftə bununla bağlı aydın mesajlar verdi.
Tom Barrak
“Dürzilər, ələvilər, kürdlər dövlət istəyirlər. Ancaq bütün yollar Dəməşqə aparır”, – deyə Barrak Suriyanın ərazi bütövlüyünün qorunacağı mesajını verib.
Ekspertlərin fikirincə, Tramp administrasiyası Suriyada Türkiyə istisna heç bir xarici hərbi qüvvənin olmasında maraqlı deyil. Vaşinqton bu ilin əvvəlində İsrailin Suriyanın içərilərinə doğru irəliləməsinin qarşısının alınması və Ankara ilə Tel-Əviv arasında münaqişəsiz bölgə qurma səylərində başarılı oldu.
Tramp üçün Körfəz investisiyaları və Türkiyənin dəstəyini, Suriya ilə İsrail arasında münasibətlərin normallaşması tamamlayır. May ayında Tramp Riyadda Şaraa ilə keçirdiyi görüşdə Suriya liderindən ərəb ölkələri ilə İsrail arasında imzalanması nəzərdə tutulan İbrahim Anlaşmalarına qoşulmasını istəyib. Tramp bu sazişləri özünün xarici siyasətinin əsas nailiyyətlərindən biri hesab edir.
ABŞ-ın Türkiyədəki səfiri Barrak isə “The New York Times” qəzetinə deyib ki, ABŞ Türkiyənin ən yaxın müttəfiqi olan Azərbaycanda İsrail ilə Suriya hökuməti arasında aparılan danışıqları dəstəkləyib. Məlumatlara görə daha öncə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri də iki ölkə arasında danışıqlara vasitəçilik edib.
Ancaq, Trampın bütün diplomatik səylərindən sonra İsrailin anidən Suriyanı bombalaması danışıqların kövrəkliyinə işarət etməklə yanaşı, Vaşinqton və Tel-Əvivin gündəmlərinin də fərqli olduğunu göstərir. Ekspertlərin fikirincə, İsrailin hücumları Trampın səylərini birbaşa rədd edir. ABŞ və ərəb diplomatları da bildiriblər ki, İsrailin suriyalılarla danışıqlar apararkən Dəməşqi bombalaması ABŞ və Tel-Əviv arasındakı fikir ayrılığını əks etdirir.
Keçmiş İsrail diplomatı Alon Pinkas ingilis mediasına açıqlamasında Dəməşqlə Tel-Əviv arasındakı normallaşma cəhdlərinin absurd olduğunu bildirib. “Netanyahunun nəzərində Suriya dövlətini zəiflətmək istənilən normallaşmadan daha vacibdir”, – deyə keçmiş diplomat qeyd edir.
Amerikalı siyasətçilər Trampın Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanının dəstəyi ilə Şaraa hökumətinə şans tanıdığını, ancaq İsrailin bundan məmnun olmadığını bildirirlər. Respublikaçı konqresmen Joe Wilson çərşənbə günü “İsrailin lazımsız hücumları dərhal dayandırılmalı” olduğunu bildirib. O, bu hücumları “İsrail üçün intihar” adlandırıb.
ABŞ diplomatları Dəməşq və Tel-Əviv arasındakı normallaşma yolunda ilk addımın iki ölkənin sərhədləri boyunca bufer zonası yaradan 1974-cü ildə imzalanmış geri çəkilmə sazişinin bərpası olacağını bildirirlər.
Avropa.info-nun Analitik Qrupu
