VİDEOXƏBƏR
Bombardımanda yaralanan Aya atasını belə axtardı - Suriyalı kiçik yaşlı qızın ürək dağlayan Video görüntüləri (18+)
İlan yığan kişi - Video
Ərdoğanla Putinin mehriban görüşü - Video
FOTOXƏBƏR
Millimizin qələbəsi - Şəkillərdə
Bombardman altında olan Hələbdən - Fotolar
Türkan Şorayın azərbaycanlı oxşarı - Foto
TOP 7
AVROPA.info Facebook-da
AVROPA.info-nun arxivi
26/9/2014 [10:08] - Köşə ( 35661569 dəfə baxılıb)
Dilqəm Əhmədin "Ərəbcə qoyulan ad"ına... - Köşə
Elşad Miri

Soyadı ərəb dilindən götürülmüş köşə yazarı Dilqəm Əhmədin «Ərəbcə qoyulan ad» sərlövhəli yazısını oxudum. Yazıda yanlış istiqamətləndirmələr olduğu üçün bilmədiyini bilmədən yazı yazana bildirmək üçün bu yazını yazdım... 

Deməli belə... Yazarın «Ərəbcə qoyulan ad» sərlövhəli yazısına səbəb Ədliyyə Nazirliyinin açıqladığı adlarla əlaqəlidir. Burada da yazarın diqqətini cəlb edən valideynlərin övladlarına qoyduqları adların dinlə bağlılığıdır. Nazirlikdən verilən məlumata görə “Bu ilin 9 ayı ərzində doğulmuş oğlan uşaqlarından 2702 nəfərə Yusif adı verilib. Daha çox qoyulan oğlan adları arasında Əli (1735), Hüseyn (1705), Ömər (1098), Məhəmməd (962), İbrahim (644), Kənan (616), Nihad (609) adları da var”. 

Yazar bu fakta belə şərh verir: «Hələ də insanımız yeni doğulan uşaqlarına dindən gələn adlar qoyur. Təbii ki, heç kimin başqasının uşağına qoyduğu ada qarışmaq kimi bir hüququ ola bilməz. Amma illərdir, ölkədə İslamla, dolayısı ilə ərəb və yəhudilərlə bağlı adların qoyulması ciddi sosioloji problemdir».
Deyir və deməsilə də özünü təkzib edir. Qoyulan adlara qarışmağa heç kimin qarışmaq hüququ olmadığını bildirdiyi halda, bu hüququ tapdalayaraq hüquqsuzluq etdiyi kimi, adlara və valideynlərə qarşı da haqsızlıq edir. Əsas da ona Əhməd soyadını verən və ya bu təxəllüsü seçənə qarşı…

Ümumiyyətlə, sual oluna bilər ki, bu adlarla əlaqəli problem nədir? Niyə yazarı bu adların çox istifadə olunması narahat edir? Buna da şərh versə, biz də məlumatlanmış olardıq. Əks təqdirdə, ümumi sözlərlə yazı yazmaq, SSRİ dövründəki anonim yazan demaqoqların yazılarına bənzəyər...

Ümumiyyətlə, qlobal dünyada kiminsə uşağına hansısa adın qoyulması ilə bağlı etiraz etmək sözün əsl mənasında gülünc gəldiyi kimi, bu haqda belə yazı yazanı da gülünc vəziyyətə salır. Çünki hansısa adın mənşəyinin haradan, hansı dindən, dildən, irqdən gəlməsinə problem kimi yanaşmaq bu cür yanaşanın natamamlığından qaynaqlanan səbəblərdən biri kimi qəbul edilə bilər.

Təsəvvür edin, Mayklın valideyni Gabriel etiraz edir ki, bəs mənim oğlumun adı ərəb mənşəli imiş və heç demə Mikail adlı mələklə əlaqlə imiş. Buna görə də məhkəməyə müraciət edib adını dəyişdirmək istəyən valideyn məhkəmədə öyrənəcək ki, heç demə Qabriel də Cəbarilin dəyişikliyə məruz qalmış versiyası imiş. Amma yaddan çıxarmamalıyıq ki, misal gətirdiyim hər iki ad mələk adıdır və bu adlara Tövrat, İncil və Quranda da rast gəlmək mümkündür. Mələklərin adları isə yəhudilərə, xristianlara, türklərə və ya ərəblərə görə dəyişmir. Sadəcə müəyyən dil qaydalarına görə bəzi dəyişikliklərə uğraya bilir. 

Müəllif əhalinin müəyyən məzhəblərin sayına bölməkdən də çəkinmədən belə ifadə işlədir: «əhalisinin əksəriyyəti şiə məzhəbindən olan insanlar övladlarına Yusif adını Əli adından daha çox qoymağa başlayıblar...»

Bu müəllifin faktıdır? Bu cümlədən də bir neçə amili qeyd edək:

1. Yazar belə bir statistikanı görəsən haradan və necə əldə edib ki, hansı məzhəbin nümayəndələrinin nə qədərdir?
2. Bütün məzhəblərə görə Yusif peyğəmbərdir. Və Quranda adı çəkilən bir şəxsdir. Əli isə Peyğəmbərin ailəsindən olan və adı Quranda çəkilməyən böyük şəxsiyyətdir.
3. Quranda Yusif peyğəmbərin adı da Yusuf olaraq qeyd edilib.
4. Yusif peyğəmbərin adı digər dinlərin mətnlərində isə İosifdir...

Yazar davam edir: «Eyni zamanda İslamın peyğəmbəri Məhəmmədin və xəlifəsi Ömərin adları da Yusiflə müqayisədə xeyli geridədir...»

Burada da yazara bir-iki nüansı xatırladım ki, ölkəmizdə heç vaxt Muhəmməd adı doğulmuş oğlan uşaqları arasında birinci olmayıb. Ömər adı isə heç vaxt ilk sırada olmayıb. Sizin qeyd etdiyiniz kimi Ömər adını müəyyən məzhəbin mənsubları bilgisizlikdən qaynaqlanan səbəblərə görə övladlarına qoymurlar. Bilgisizlik deməyimin səbəbi isə Ömər adını imamlarımız övladlarına qoyduqları halda, onların ardınca gedənlər təəssüflər olsun ki, onların bu yolunu davam etdirmir, əksinə Ömər adına lənət edirlər. Dediyimə misal olaraq İmam Əlinin, İmam Həsənin, İmam Hüseynin, İmam Zeynalabidinin, İmam Musa Kazımın Ömər adlı övladları olduqlarını qeyd edim. Hətta İmam Hüseynin Ömər adlı oğlu Kərbəlada qətlə yetirilib.

«Əlbəttə, biz İslama, onun müqəddəslərinin adlarına qarşı deyilik” deyən yazara xatırladım ki, İslamda heç bir insan müqəddəs deyil və peyğəmbərlər də insan olduqları üçün bu cümləmə daxildirlər. Müqəddəs olan ancaq Allahdır. Bilginiz olsun deyə bunu da yazdım ki, başqa yazılarınızda istifadə edəsiniz... 

Məsələnin digər tərəfi, sonuncu peyğəmbərimiz Muhəmmədin səhabələri arasında da övladlarına Muhəmməd adı qoymaq ənənəsi geniş vüsət almamışdı. Həmçinin Muhəmməd peyğəmbər də heç vaxt özünü başqa peyğəmbərlərdən üstün görməyib. Biz müsəlmanlar da peyğəmbərlər arasında bu cür fərq qoya bilmərik. Muhəmməd peyğəmbər də peyğəmbərlikdən sonra doğulan övladına İbrahim adını qoymuşdu.
Soyadı Əhməd olan yazar nazirliyin faktına şərh verməkdə davam edir: «Amma bu fakt onu göstərir ki, insanlarımız ad seçimində tanınmış yazıçıların, elm nümayəndələrinin, sənətçilərin adlarına ehtiyac duymurlar. Azərbaycanın tanınmış insanlarının adları onlar üçün elə də önəm daşımır».

Burada müəllifdən soruşmaq istəyirəm həmin tanınmış adamların valideynləri övladlarına kimlərin adlarını qoyublar? Misal kimi qeyd etdiyiniz məşhur bəstəkar Üzeyir bəyin peyğəmbər adı olduğunu özünüz də etiraf edirsiniz. Elə isə burada qəbahət nədir? Həm də İsrail oğullarına göndərilmiş bir peyğəmbərimizin adıdır. 

“Eləcə də, mifologiya və dastanlarımızda olan türk mənşəli adlara da rast gəlinmir. Bu isə onu göstərir ki, xalqımız ya klassiklərini tanımır, ya da ki övladlarını onlar kimi görmək istəmədiyini” iddia edən Dilqəm bəyə qız uşaqları olarsa Banuçiçək, Göyçək Fatma, Selcan Xatun, oğlan uşaqlarına Məlikməmməd, yaxud Cırtdan və ya Koroğlu adlarını qoyacaq, yoxsa modern adlar? Unutmadan qeyd edim ki, Məlikməmməd, Fatma da dinlə əlaqəli adlardır.

«Dini adların bu qədər üstünlük təşkil etməsi bilavasitə təbliğatın nəticəsidir” deyən yazar unudur ki, ən çox təbliğ edilən və gündəmdə fərqli adlar olmasına baxmayaraq onlar siyahısının əvvəlində özlərinə yer tapa bilmirlər. 

Öz soyadındakı adı geridə qalmışlıqla əlaqələndirən yazı yazan, yazısını bu sözlərlə yekunlaşdırır: «Mən əminəm ki, statistika aparılsa, bu cür adları qoyan təbəqə əsasən maariflənmə sarıdan digərlərindən geridə qalanlar olacaq. Çünki onlar xalqın ziyalılarının, ata-babalarının və modern adlara deyil, məhz dindən gələn yarımifoloji qəhrəmanların adlarına üstünlük verirlərsə, bunun başqa izahı yoxdur».

Təsəvvür edin;
1. Həm əmin olduğunu bildirir, həm də statistika aparılsa deyir... Statistika aparılmayıbsa necə əmin ola bilərsən?
2. Hazırda bu yazı ilə sizi maarifləndirməyə çalışan şəxs də övladlarına Tövratda, İncildə və Quranda çəkilən adlar qoyub.
3. Xalqın ziyalılarından misal gətirdiyiniz Üzeyir bəyin adının da Qurandan olduğunu özünüz də etiraf edərək yazıdakı tezisinizi çürüdürsünüz.
4. Modern adlar dediyiniz halda həmin adlardan misal gətirməyərək yazdıqlarınızın sadəcə dinlə əlaqələndirməyiniz yanlış düşüncədə olmanızdan xəbər verir. Əgər modern ad olaraq Obamanı misal gətirsəniz, onun adının da Hüseyn olduğunu xatırlatmaq istəyərdim...
5. «Yarımifoloji qəhrəmanlar» deyib tənqid etyiniz adlara bir az əvvəl özünüz etiraz edirdiniz ki, niyə «mifologiya və dastanlarımızda olan türk mənşəli adlara da rast gəlinmir...?»

İslamda adlar mövzusunda yazmağa ehtiyac görmədən yazımı bu suallarla yekunlaşdırım:

Muhəmməd peyğəmbərin adı hansı dinə görə qoyulub?

Muhəmməd peyğəmbər qızlarının və ya oğlanlarının adlarını hansı dindən götürüb? 

İndi dini adlar deyib etiraz edən yazara bir neçə ad yazım, imkanı olanda bunları da nəzərində saxlasın. İcazə versə, valideynlər övladlarına bu adları verə bilərlərmi: Əli Bəy Hüseynzadə, Həsən bəy Zərdabi, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Yusif Vəzir Çəmənzəminli və sair... Unutmadan qeyd edim ki, Məmməd Əmin Rəsulzadənin adındakı hər üç isim də ərəb mənşəlidir.

Xəbər lenti
12/10/2016 [20:07]:
Kadırovu tənqid edən idmançının qızını bıçaqladılar
12/10/2016 [19:43]:
Ermənistanda kütləvi istefalar davam edir
12/10/2016 [19:38]:
Dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri
12/10/2016 [19:19]:
Məşhur rusiyalı satirik Mixail Zadornov xərçəng xəstəliyinə tutulub
12/10/2016 [19:13]:
Taksi sürücülərinə xəbərdarlıq!
12/10/2016 [19:11]:
Federal Ehtiyat Sistemi bu gün vacib qərar verəcək
12/10/2016 [19:05]:
Aşura münasibətilə keçirilən qanvermə aksiyası başa çatıb
12/10/2016 [18:54]:
Vidadi Zeynalov və digərlərinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
12/10/2016 [18:52]:
Sarkisyana məktub yazdığına görə əsgəri dəlixanaya saldılar
12/10/2016 [18:00]:
"Suyun içində boğuluruq" - Lənkəranı su basdı (Video)
12/10/2016 [17:58]:
Prokuror qonşusunu öldürən şəxsə 13 il cəza istədi
12/10/2016 [17:47]:
Cavidin azadlıqdakı ilk işi - Qızının bağçasına getdi
12/10/2016 [17:46]:
OPEK-dən Azərbaycanın neft hasilatı ilə bağlı Bəyanat
12/10/2016 [17:40]:
Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri arasında - Siyahı
12/10/2016 [17:34]:
Prezident İlham Əliyevdən referendumla bağlı - Sərəncam
12/10/2016 [17:31]:
Səhiyyə Nazirliyindən açıqlama - Açıq sahələrdə siqaret çəkmək qadağan olunacaq
12/10/2016 [17:30]:
Dollar neçəyə satılacaq? - Sabahın məzənnəsi
12/10/2016 [17:21]:
Bakıda qəribə olay: İlan sistemin çökməsinə səbəb oldu (Video)
12/10/2016 [17:18]:
İlham Əliyev 20 nəfəri təltif etdi - Sərəncam
12/10/2016 [17:17]:
İşsizlərə şad xəbər - Yeni qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılır
12/10/2016 [16:59]:
"Deyirik ki, sanksiyalar bizə təsir etmir, amma onlar təsir edir!" - Vladimir Putin
12/10/2016 [16:51]:
"Azərbaycanla görüş qrupun "top-oyun"u olacaq" - Yoahim Löv
12/10/2016 [16:48]:
Son dəqiqə: "Qəbələ" futbol klubunun sabiq kapitanı Cavid Hüseynov azadlığa buraxıldı
12/10/2016 [16:42]:
Zakir Həsənov ön cəbhədə: Toplar düşmənə tuşlandı (Fotolar)
12/10/2016 [16:29]:
Sarkisyan hakimiyyəti tənqid edən məmurunu vəzifədən qovdu
12/10/2016 [16:21]:
Tərtərdə dəhşətli cinayət: Dollar satan şəxsin gözünü çıxarıb, işgəncə ilə öldürdülər (Özəl)
12/10/2016 [16:16]:
Müdafiə nazirliyindən açıqlama - 233 hərbçi ordudan qovuldu
12/10/2016 [16:01]:
Gənclər Nərimanovda Müstəqillik günü ilə bağlı bilik yarışması keçirdi - Fotolar
12/10/2016 [15:50]:
"Türkiyə ilə viza rejiminin ləğvinin tərəfindəyik" - Rusiya
12/10/2016 [15:31]:
Musiqili Teatrın Yaradıcılıq Studiyasında yeni tamaşa - Foto
12/10/2016 [15:26]:
Ardı var? - "Azərbaycanın qrupdan çıxması mümkündür"
12/10/2016 [15:25]:
Tağı Əhmədovun qardaşı oğlunu döydülər, öz əmisini satdı
12/10/2016 [15:23]:
Kremldən "Şakro Molodoy" açıqlaması
12/10/2016 [15:00]:
Peskov istefası haqda yayılan xəbərə açıqlama gətirdi
12/10/2016 [14:57]:
""ASAN Visa" xidməti noyabrda işə başlayacaq" - Fuad Ələsgərov
12/10/2016 [14:53]:
Ərdoğanın qarşısında "ikiqat" olan XİN rəhbərindən sensasion sözlər - "Üzv ola bilməyəcək"
12/10/2016 [14:52]:
Ziya Məmmədov vəzifəsindən çıxarıldı - Bu posta Cavid Qurbanov gətirildi
12/10/2016 [14:21]:
Türkiyə Ukrayna ordusu üçün RLS istehsal edəcək
12/10/2016 [14:14]:
Azərbaycana "qanun diktaturası" lazımdır, yoxsa, qanunlara əməl olunması?.. - Azər Rəşidoğlu yazır
12/10/2016 [14:04]:
İndi 4G surətini "Azercell"lə yaşamaq daha asan! - Fotolar
12/10/2016 [13:58]:
Rövşən Lənkəranskinin qətlində adı keçən "qanuni oğru"nun cinayət materialları "yoxa çıxıb"
12/10/2016 [13:52]:
Diaspor təşkilat sədri Danimarkada mükafatlandırılıb - Foto
12/10/2016 [13:48]:
Mağazalarda bu məhsullar kəskin bahalaşdı - Qiymət cədvəli
12/10/2016 [13:17]:
Rusiya aviasiyasının Suriyada yerləşdirilməsi təsdiqləndi
12/10/2016 [12:36]:
"Putin ömürlük prezident olsun" təklifi
12/10/2016 [12:16]:
Səudiyyə Ərəbistanı da dövlət neft istiqrazlarını satmağa başladı
12/10/2016 [11:48]:
Ermənistanda daha bir qalmaqallı istefa gözlənilir
12/10/2016 [11:34]:
"Azərbaycana saxta sənədli miqrant axını artır" - Fuad Ələsgərov
12/10/2016 [11:27]:
İsrail bir günlüyə özünü dünyaya qapatdı
12/10/2016 [11:20]:
Ankarada FETÖ-yə qarşı böyük əməliyyat - 215 polis əməkdaşı haqqında həbs qərarı verildi
12/10/2016 [11:07]:
Aralıq dənizi uğrunda qızğın mübarizə - İran və Rusiya qarşı-qarşıya
12/10/2016 [11:00]:
Nazirlikdən dərman satan şirkətlərə Xəbərdarlıq
12/10/2016 [10:58]:
Səyyar "ASAN Xidmət" Biləcəridə - Fotolar
12/10/2016 [10:54]:
Ərdoğan-Putin görüşündə Peskov yatdı - Video
12/10/2016 [10:50]:
Bakcell beynəlxalq zənglərin qiymətini 16 qəpiyə endirdi
12/10/2016 [10:44]:
Elmar Qasımov Prezident təqaüdçüləri ilə görüşdü
12/10/2016 [10:33]:
Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
12/10/2016 [10:31]:
Cəbhədə atəşkəs pozuldu
12/10/2016 [10:23]:
"Baş nazirin müavinləri azalmalı, Qarabağla bağlı vitse-prezident olmalıdır" - Təklif
12/10/2016 [10:16]:
Sumqayıtda qardaş bacısını amansızlıqla öldürdü
12/10/2016 [10:08]:
25 yaşlı oğlan iş adamını güllələdi
12/10/2016 [10:07]:
Bu gün Aşura günüdür
12/10/2016 [10:03]:
Manat dollara nisbətdə bahalaşdı - Rəsmi məzənnə
12/10/2016 [09:53]:
Bakıda 219 bina söküləcək, əhaliyə yeni mənzillər veriləcək - Ünvan
12/10/2016 [09:49]:
"Sonra da başlayacaqsınız Almaniya ilə oyundan qələbə istəməyə" - Rövnəq Abdullayev
12/10/2016 [01:21]:
Azərbaycanda məktəbdə zərdüştlük dininin təbliğ olunduğu üzə çıxdı - Video
12/10/2016 [01:04]:
Millimiz tarix yazmaqda davam edir - 3 görüşdə 7 xal, qrup ikincisi
12/10/2016 [00:51]:
Bombardımanda yaralanan Aya atasını belə axtardı - Suriyalı kiçik yaşlı qızın ürək dağlayan Video görüntüləri (18+)
12/10/2016 [00:01]:
Türkiyə döyüş təyyarələri İraqı bombaladı - PKK-nın silah anbarları, sığınacaqları məhv edildi
11/10/2016 [23:23]:
Azay Quliyev ATƏT-in seçki müşahidə missiyasına rəhbərlik edəcək
11/10/2016 [23:20]:
Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə Azərbaycandan hakim seçilib
11/10/2016 [23:18]:
Yığmamız Çexiyada da tarix yazdı - Yenilənib
11/10/2016 [20:15]:
Erməni əsgər düşmən ordusundakı özbaşınalıq nəticəsində öldürülüb - Müdafiə Nazirliyi
11/10/2016 [20:09]:
Rəşad Sadıqov Çexiyaya qarşı oynamayacaq
11/10/2016 [19:49]:
Nazarbayev Azərbaycana gələsi olmadı
11/10/2016 [19:42]:
Yunanıstana qaçan qiyamçıların sığınacaq tələbi rədd edildi
11/10/2016 [19:23]:
Telekanallar oliqarx Akif Sayadovun cinayətlərindən danışdı - Video
11/10/2016 [19:15]:
Prezidentin fərdi təqaüdü 300 manat artırıldı - Fərman
11/10/2016 [19:05]:
Müstəqilliyin 25-ci ildönümü dövlət səviyyəsində qeyd olunacaq - Sərəncam
11/10/2016 [19:02]:
Penitensiar Xidmətin idarə rəisi vəzifəsindən azad edildi
Bütün arxiv bir sırada
Direktor:
Ruslan Bəşirli
Ünvan: Bakı şəhəri,
Nərimanov rayonu,
Əşrəf Əliyev küçəsi, 41
Tel: (012) 514 01 97, (055) 392 39 10
e-mail: [email protected]
Materiallardan istifadə zamanı
www.avropa.info saytına istinad
zəruridir!