VİDEOXƏBƏR
Bombardımanda yaralanan Aya atasını belə axtardı - Suriyalı kiçik yaşlı qızın ürək dağlayan Video görüntüləri (18+)
İlan yığan kişi - Video
Ərdoğanla Putinin mehriban görüşü - Video
FOTOXƏBƏR
Millimizin qələbəsi - Şəkillərdə
Bombardman altında olan Hələbdən - Fotolar
Türkan Şorayın azərbaycanlı oxşarı - Foto
TOP 7
AVROPA.info Facebook-da
Yazar
Məhəmmədəli Qəribli
Elşad Miri
[email protected]
Fazil Mustafa
AVROPA.info-nun arxivi
1/10/2016 [14:38] - Gündəm ( 4419 dəfə baxılıb)
Şah İsmayıl Benedikə yazdığı məktublarda Osmanlıya qarşı ortaq mübarizə təklif edirdi... - Telman Nüsrətoğlunun yazısı

Publisist-şair Heydər Oğuz Osmanlı-Səvəfi münasibətlərindən yazıb.

Müəllif  son yazılarının birində Osmanlı imperiyasını tənqid edərək, Osmanlını Diyarbəkr və digər əraziləri kürdləşdirməkdə ittiham edib.

İstanbul Universiteti Ümumi Türk Tarixi kafedrasında doktorluq işi müdafiə etmiş Türk İslam Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Telman Nüsrətoğlunun  Heydər Oğuzun bu iddialarına cavab verib. 

Avropa.info həmin cavab yazısını təqdim edir:

Heydər bəy incimə. Yenə ayrışdırıcı, hadisələrə məzhəb prizmasından baxıb sonra da başqalarını məzhəbçilikdə ittiham edən bir  yazı yazmısan. Tarixi bu günün paradiqmaları və dəyərlərindən yola çıxaraq dəyərləndirmək çox yanlışdır. Yazından belə çıxır ki, Osmanlının işi-gücü türkü qırmaq, Səfəvilərin işi də harada bir türk görsə onu qorumaq olub. Biri məzhəb prizmasından digəri də milli prizmadan baxıb hadisələrə. Çox gülməli, istənilən ortabab tarixçinin etirazına səbəb olacaq yanaşmadır. Tarix elə yazılmır əzizim. Məsələni anlamaq üçün birinci Osmanlı- Səfəvi münasibətlərini hər yönü ılə incələmək. lazımdır. Osmanlıdakı, saraydaxili münasibətləri, Yavuz Səlimin ortaya çıxışına gedən sürəci bilmək lazımdır. Kitabi İslam, Tassavufi İslam, Xalq İslamı və o dövrdə bunların təmsili aktyorları kimlər idi, bunu bilmək lazımdır. Qızılbaşlıq və onun tarixi qaynaqlarını, Səfəvilərə qədər Anadolu türkmənlərinin durumunu, inancını bilmək lazımdır. Anadoluda çıxan türkmən üsyanlarında Osmanlının iqtisadi, sosioloji siyasəti ilə bərabər Səfəvilərin böyük rolu olub. Şah İsmayıl Anadolu türkmən obalarında xəlifələri vasitəsilə üsyan çıxarıb oralardan vergi toplayırdı. 

Anadoludakı türkmən obaları, ticarət yolları uğrunda iki dövlət arasında mübarizə gedirdi. Sultan II Bəyazıd Aralıq və Egey  fəthləri ilə məşğul idi. Moraya yürüyürdü Osmanlı ordusu. Buna görə də Anadoludakı o üsyanlara, Səfəvilərin təsirinin gündən-günə artmasına bir dönəm təmkinlə yanaşmağa çalışırdı. 

Ancaq Karamanoğullarında üsyanı vəziyyəti gərginləşirdi. Səfəvi Karamanoğulları münasibətləri, Osmanlının Moranı almasından narahat olan Benedikin həm Səfəvilər, həm də Karamanoğulları ilə yazışmalarında da tərəflərin anti-Osmanlı bloku yaratmağa can atdığı ortaya çıxır. 

Bu arada Şah İsmayıl  nə edirdi? O da sosial dayaqlarını möhkəmlətmək üçün öz hakimiyyəti altında olan, yeni ələ keçirdiyi torpaqlarda Sünni əhaliyə qarşı qətliamlar həyata keçirərək 1507 - ci ildə gəlib Diyarbəkiri ələ keçirib sonra da Bağdada tərəf yürüdü. Şah bir tərəfdən Anadolu Türkmən qəbilələri üzərindəki propaqanda savaşını gücləndirərək onları öz tərəfinə çəkir, o biri yandan da Benedikə yazdığı məktubda Osmanlıya qarşı ortaq hərəkət etməyi təklif edirdi. 

1510-cu ildə Özbək Şeybani xanı məğlub edərək öldürdükdən sonra da gücünə güc qatmış, Anadolu Qızılbaşları arasında onun Mehdi olduğu yönündəki inanc daha da qüvvətlənmişdi. Şeyx Heydərin Anadoludakı xəlifələrindən olan Həsənin oğlu Şahqulu Baba 1511-ci ildə Şah İsmayılın tərəfində Osmanlıya qarşı üsyan etdi. Məşhur Şahqulu üsyanı Sivasda çətinliklə yatırıldı. 

Yenə Şah İsmayılın Anadoludakı adamlarından Nurəli Xəlifə Tokatı ələ keçirib Şah İsmayıl adına cümə xütbəsi oxutdurdu. Bu  hadisələr Osmanlı ətrafındakı Səfəvi mühasirəsinin getdikcə artdığını və Osmanlının bütün bunları böyük bir təhlükə olaraq görərək hazırlığa başladığını da ortaya qoyur. 

Bu arada Trabzonda vali olan Yavuz Səlim Osmanlı taxtına keçdi və Səfəvi məsələsi həll edilmədən Avropaya doğru yürüşə davam etməyin mümkün olmadığı qənaətinə gəldi. Dönəmin Şeyxülislamı Paşazadənin Səfəviləri rafizilər olaraq görən və lənətləyən, canlarının, mallarının halal olduğunu ifadə edən o fətvası meydana çıxdı. Yavuz Səlim bir tərəfdən özbək xanına məktub yazaraq onları Səfəvilərə qarşı intiqama səslədi. O biri tərəfdən də Şah İsmayıla məktub yazaraq xəlifələri söyməkdən vaz keçməsini, tövbə etməsini istədi. Başqa bir məktubda da Şah İsmayıla təsbeh və səccadə göndərərək dövlət işlərini tərk edib dərvişlik etməsini təklif etdi. 

Başqa  məktublar da oldu və təbii ki, Şah İsmayıl da bunlara cavab verdi və iki  dövləti qarşı-qarşıya gətirən savaş  oldu. Bu prosesdə  Yavuz Səlim də Anadoluda Şah İsmayıl tərəfdarı olan türkmənlərə qarşı hərəkətə keçdi və indiki güneydoğu bölgələrində türkmən qətliamı yaşandı. Bu da bölgənin demoqrafik quruluşunun dəyişməsinə səbəb oldu. Məsələnin məğzi budur.

Xəbər lenti
12/10/2016 [20:07]:
Kadırovu tənqid edən idmançının qızını bıçaqladılar
12/10/2016 [19:43]:
Ermənistanda kütləvi istefalar davam edir
12/10/2016 [19:38]:
Dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri
12/10/2016 [19:19]:
Məşhur rusiyalı satirik Mixail Zadornov xərçəng xəstəliyinə tutulub
12/10/2016 [19:13]:
Taksi sürücülərinə xəbərdarlıq!
12/10/2016 [19:11]:
Federal Ehtiyat Sistemi bu gün vacib qərar verəcək
12/10/2016 [19:05]:
Aşura münasibətilə keçirilən qanvermə aksiyası başa çatıb
12/10/2016 [18:54]:
Vidadi Zeynalov və digərlərinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi
12/10/2016 [18:52]:
Sarkisyana məktub yazdığına görə əsgəri dəlixanaya saldılar
12/10/2016 [18:00]:
"Suyun içində boğuluruq" - Lənkəranı su basdı (Video)
12/10/2016 [17:58]:
Prokuror qonşusunu öldürən şəxsə 13 il cəza istədi
12/10/2016 [17:47]:
Cavidin azadlıqdakı ilk işi - Qızının bağçasına getdi
12/10/2016 [17:46]:
OPEK-dən Azərbaycanın neft hasilatı ilə bağlı Bəyanat
12/10/2016 [17:40]:
Azərbaycan dünyanın ən təhlükəsiz ölkələri arasında - Siyahı
12/10/2016 [17:34]:
Prezident İlham Əliyevdən referendumla bağlı - Sərəncam
12/10/2016 [17:31]:
Səhiyyə Nazirliyindən açıqlama - Açıq sahələrdə siqaret çəkmək qadağan olunacaq
12/10/2016 [17:30]:
Dollar neçəyə satılacaq? - Sabahın məzənnəsi
12/10/2016 [17:21]:
Bakıda qəribə olay: İlan sistemin çökməsinə səbəb oldu (Video)
12/10/2016 [17:18]:
İlham Əliyev 20 nəfəri təltif etdi - Sərəncam
12/10/2016 [17:17]:
İşsizlərə şad xəbər - Yeni qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılır
12/10/2016 [16:59]:
"Deyirik ki, sanksiyalar bizə təsir etmir, amma onlar təsir edir!" - Vladimir Putin
12/10/2016 [16:51]:
"Azərbaycanla görüş qrupun "top-oyun"u olacaq" - Yoahim Löv
12/10/2016 [16:48]:
Son dəqiqə: "Qəbələ" futbol klubunun sabiq kapitanı Cavid Hüseynov azadlığa buraxıldı
12/10/2016 [16:42]:
Zakir Həsənov ön cəbhədə: Toplar düşmənə tuşlandı (Fotolar)
12/10/2016 [16:29]:
Sarkisyan hakimiyyəti tənqid edən məmurunu vəzifədən qovdu
12/10/2016 [16:21]:
Tərtərdə dəhşətli cinayət: Dollar satan şəxsin gözünü çıxarıb, işgəncə ilə öldürdülər (Özəl)
12/10/2016 [16:16]:
Müdafiə nazirliyindən açıqlama - 233 hərbçi ordudan qovuldu
12/10/2016 [16:01]:
Gənclər Nərimanovda Müstəqillik günü ilə bağlı bilik yarışması keçirdi - Fotolar
12/10/2016 [15:50]:
"Türkiyə ilə viza rejiminin ləğvinin tərəfindəyik" - Rusiya
12/10/2016 [15:31]:
Musiqili Teatrın Yaradıcılıq Studiyasında yeni tamaşa - Foto
12/10/2016 [15:26]:
Ardı var? - "Azərbaycanın qrupdan çıxması mümkündür"
12/10/2016 [15:25]:
Tağı Əhmədovun qardaşı oğlunu döydülər, öz əmisini satdı
12/10/2016 [15:23]:
Kremldən "Şakro Molodoy" açıqlaması
12/10/2016 [15:00]:
Peskov istefası haqda yayılan xəbərə açıqlama gətirdi
12/10/2016 [14:57]:
""ASAN Visa" xidməti noyabrda işə başlayacaq" - Fuad Ələsgərov
12/10/2016 [14:53]:
Ərdoğanın qarşısında "ikiqat" olan XİN rəhbərindən sensasion sözlər - "Üzv ola bilməyəcək"
12/10/2016 [14:52]:
Ziya Məmmədov vəzifəsindən çıxarıldı - Bu posta Cavid Qurbanov gətirildi
12/10/2016 [14:21]:
Türkiyə Ukrayna ordusu üçün RLS istehsal edəcək
12/10/2016 [14:14]:
Azərbaycana "qanun diktaturası" lazımdır, yoxsa, qanunlara əməl olunması?.. - Azər Rəşidoğlu yazır
12/10/2016 [14:04]:
İndi 4G surətini "Azercell"lə yaşamaq daha asan! - Fotolar
12/10/2016 [13:58]:
Rövşən Lənkəranskinin qətlində adı keçən "qanuni oğru"nun cinayət materialları "yoxa çıxıb"
12/10/2016 [13:52]:
Diaspor təşkilat sədri Danimarkada mükafatlandırılıb - Foto
12/10/2016 [13:48]:
Mağazalarda bu məhsullar kəskin bahalaşdı - Qiymət cədvəli
12/10/2016 [13:17]:
Rusiya aviasiyasının Suriyada yerləşdirilməsi təsdiqləndi
12/10/2016 [12:36]:
"Putin ömürlük prezident olsun" təklifi
12/10/2016 [12:16]:
Səudiyyə Ərəbistanı da dövlət neft istiqrazlarını satmağa başladı
12/10/2016 [11:48]:
Ermənistanda daha bir qalmaqallı istefa gözlənilir
12/10/2016 [11:34]:
"Azərbaycana saxta sənədli miqrant axını artır" - Fuad Ələsgərov
12/10/2016 [11:27]:
İsrail bir günlüyə özünü dünyaya qapatdı
12/10/2016 [11:20]:
Ankarada FETÖ-yə qarşı böyük əməliyyat - 215 polis əməkdaşı haqqında həbs qərarı verildi
12/10/2016 [11:07]:
Aralıq dənizi uğrunda qızğın mübarizə - İran və Rusiya qarşı-qarşıya
12/10/2016 [11:00]:
Nazirlikdən dərman satan şirkətlərə Xəbərdarlıq
12/10/2016 [10:58]:
Səyyar "ASAN Xidmət" Biləcəridə - Fotolar
12/10/2016 [10:54]:
Ərdoğan-Putin görüşündə Peskov yatdı - Video
12/10/2016 [10:50]:
Bakcell beynəlxalq zənglərin qiymətini 16 qəpiyə endirdi
12/10/2016 [10:44]:
Elmar Qasımov Prezident təqaüdçüləri ilə görüşdü
12/10/2016 [10:33]:
Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
12/10/2016 [10:31]:
Cəbhədə atəşkəs pozuldu
12/10/2016 [10:23]:
"Baş nazirin müavinləri azalmalı, Qarabağla bağlı vitse-prezident olmalıdır" - Təklif
12/10/2016 [10:16]:
Sumqayıtda qardaş bacısını amansızlıqla öldürdü
12/10/2016 [10:08]:
25 yaşlı oğlan iş adamını güllələdi
12/10/2016 [10:07]:
Bu gün Aşura günüdür
12/10/2016 [10:03]:
Manat dollara nisbətdə bahalaşdı - Rəsmi məzənnə
12/10/2016 [09:53]:
Bakıda 219 bina söküləcək, əhaliyə yeni mənzillər veriləcək - Ünvan
12/10/2016 [09:49]:
"Sonra da başlayacaqsınız Almaniya ilə oyundan qələbə istəməyə" - Rövnəq Abdullayev
12/10/2016 [01:21]:
Azərbaycanda məktəbdə zərdüştlük dininin təbliğ olunduğu üzə çıxdı - Video
12/10/2016 [01:04]:
Millimiz tarix yazmaqda davam edir - 3 görüşdə 7 xal, qrup ikincisi
12/10/2016 [00:51]:
Bombardımanda yaralanan Aya atasını belə axtardı - Suriyalı kiçik yaşlı qızın ürək dağlayan Video görüntüləri (18+)
12/10/2016 [00:01]:
Türkiyə döyüş təyyarələri İraqı bombaladı - PKK-nın silah anbarları, sığınacaqları məhv edildi
11/10/2016 [23:23]:
Azay Quliyev ATƏT-in seçki müşahidə missiyasına rəhbərlik edəcək
11/10/2016 [23:20]:
Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə Azərbaycandan hakim seçilib
11/10/2016 [23:18]:
Yığmamız Çexiyada da tarix yazdı - Yenilənib
11/10/2016 [20:15]:
Erməni əsgər düşmən ordusundakı özbaşınalıq nəticəsində öldürülüb - Müdafiə Nazirliyi
11/10/2016 [20:09]:
Rəşad Sadıqov Çexiyaya qarşı oynamayacaq
11/10/2016 [19:49]:
Nazarbayev Azərbaycana gələsi olmadı
11/10/2016 [19:42]:
Yunanıstana qaçan qiyamçıların sığınacaq tələbi rədd edildi
11/10/2016 [19:23]:
Telekanallar oliqarx Akif Sayadovun cinayətlərindən danışdı - Video
11/10/2016 [19:15]:
Prezidentin fərdi təqaüdü 300 manat artırıldı - Fərman
11/10/2016 [19:05]:
Müstəqilliyin 25-ci ildönümü dövlət səviyyəsində qeyd olunacaq - Sərəncam
11/10/2016 [19:02]:
Penitensiar Xidmətin idarə rəisi vəzifəsindən azad edildi
Bütün arxiv bir sırada
Direktor:
Ruslan Bəşirli
Ünvan: Bakı şəhəri,
Nərimanov rayonu,
Əşrəf Əliyev küçəsi, 41
Tel: (012) 514 01 97, (055) 392 39 10
e-mail: [email protected]
Materiallardan istifadə zamanı
www.avropa.info saytına istinad
zəruridir!